Devlet ArÅŸivleri Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Budak, Osmanlı arÅŸivlerine en çok Japon ve ABD`lilerin ilgi gösterdiÄŸini, ABD`deki Ermeni diasporasının Ermenistan tarihçilerinin Osmanlı arÅŸivlerini incelemesini engellemeye çalıştığını söyledi.

Budak, CÄ°HAN muhabirine yaptığı açıklamada, Osmanlı arÅŸivine ilginin giderek arttığını belirterek, `Osmanlı Devleti`nin yönetim baÅŸarısını merak eden yabancı araÅŸtırmacıların devlet arÅŸivlerine yoÄŸun ilgi gösteriyor` dedi. Tarihte Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yer alan ülkelerin araÅŸtırmacıların Osmanlı arÅŸivi ile yakından ilgilendiklerini ifade eden Budak, Yemen`den Kuzey Afrika`ya, Balkanlar`dan Arap dünyasına çok sayıda ülke araÅŸtırmacıları Osmanlı arÅŸivine büyük ilgi gösterdiÄŸini vurguladı. Ancak arÅŸivlere en çok ilginin Japonya ve ABD`den geldiÄŸinin altını çizen Budak, `Yabancılar Osmanlı`nın çok büyük bir coÄŸrafyada çok farklı kültürlere hükmetmiÅŸ. Osmanlı`nın baÅŸarısının neye dayandığını öÄŸrenmek istiyorlar. Osmanlı tarihi konusunda Japonya bir merkez haline geldi. Bizden bile Japonya`ya misafir öÄŸretim üyesi olarak giden araÅŸtırmacılarımız var. Japonlar Osmanlı arÅŸivinde özellikle baÅŸarılı devlet yönetimini inceliyor. ArÅŸivlere ikinci sırada ilgiyi ABD de gösteriyor.` diye konuÅŸtu.

Tarihte de devletlerle ilgili araÅŸtırmaların yapıldığını, büyük emperyalist devletlerin hedeflerindeki ülkelerin tarihini araÅŸtırdıklarını belirten Budak ÅŸunları kaydetti: `Nitekim Napolyon da Mısır`ı iÅŸgal etmeden 10 yıl önce Mısır`a bir araÅŸtırma heyeti göndermiÅŸtir. Ä°nsanlar ne yer, ne içer, neye tepki gösterirler? Bunları raporlar halinde almıştır. Rusya Orta Asya`yı fethetmeden önce 1857`lerde Ä°stanbul büyükelçisini Türkistan`a gönderip raporlar almış, bu raporlara dayanarak 1864`ten sonra Buhara, Semerkant ve KaÅŸkar`a kadar olan bölgeyi iÅŸgal etmiÅŸtir. Irak`ın iÅŸgalinden önce de kim bilir ne kadar araÅŸtırma yapılmıştır. Tabi biz Japonların niyetinin kötü olduÄŸunu düÅŸünmüyoruz. Japonlar Osmanlı`nın baÅŸarılı yönetimiyle ilgileniyorlar.``

AraÅŸtırmacıların Osmanlı Devleti`nin sosyo ekonomik yapısı, bürokratik organizasyonu ve siyasi konuları araÅŸtırdıkları bilgisini veren Budak, ``Bizdeki çalışmalar ise kiÅŸilere baÄŸlıdır. Bir yönlendirme yoktur. Çalışmalarımız niteliklidir ama çoÄŸu da istikametsizdir. Rastgeledir. Batıda bilgi güce endekslidir, gücün hizmetine verilmek için yapılır. Belki Amerika`da Kürtler konusunda daha fazla çalışma yapılmıştır. Rusya`da Kürdoloji Enstitüsü 19. yüzyılda kurduÄŸu bir bölümdür. Bizim kendi sorunumuz. Türkiye`de bu konuda üniversitelerimizde araÅŸtırma yoktur`` ÅŸeklinde konuÅŸtu.

Budak, ADB`deki Ermeni diasporasının, Ermenistan tarihçilerinin Osmanlı arÅŸivini incelemesini engellemeye çalıştıklarını anlatan Budak, `Åžu an biri Ermenistan Ermenisi, 2`si ABD Ermenisi ve biri de Türk kökenli olmak üzere 4 Ermeni Osmanlı arÅŸivlerini inceliyor. ABD`deki Ermeni diasporası bunu engellemeye çalışıyor. Çünkü, gerçeklerin ortaya çıkmasından korkuyorlar.` ifadelerini kullandı. (CÄ°HAN)

CÄ°HAN