| Vatikan`ın yasaklılar listesi |
 İlk kez 1559 yılında Vatikan tarafından ilan edilen, 1966 yılına
kadar yenilenen`Yasak Kitaplar Listesi`nde kimler yok ki?
Bilim ve Gelecek dergisi Åžubat 2009 sayısında Katolik Kilisesi`nin 400 yıllık `Yasak Kitaplar Listesi`nin (Index Librorum Prohibitorum) öyküsünü kapak konusu yapmış. Ä°lk kez 1559 yılında Vatikan
tarafından resmen ilan edilen liste, 1966 yılına kadar sürekli
yenilenerek yürürlükte kalmış. Liste ilk olarak Hıristiyan dünyasındaki
en büyük bölünmeyle sonuçlanan Protestan reformasyonunu baskı altına almak için hazırlanmış. Kilise
tarafından sapkın ilan edilen bütün Heteredoks akımların düÅŸünürleri de
listede yerini almış. Dünyanın evrenin merkezi deÄŸil GüneÅŸ etrafında
dönen sıradan bir gezegen olduÄŸunu ileri sürenler, ahlakın kaynağının
din olmadığını düÅŸünenler ve daha niceleri birer birer listeye
eklenmiÅŸ. Son yıllarda araÅŸtırmacılara açılan Vatikan belgelerinden
anlışılıyor ki, Yasaklılar Listesi, yürürlükten kaldırıldığı 1966
yılına kadar 4 bin baÅŸlık halinde Batı uygarlığının düÅŸünsel ve kültürel birikimini temsil eden önemli tüm yazar ve kitaplarını kapsıyor.
Bilim ve kültür yasak! Yasaklılar içinde kimler yok ki… Bilimsel devrimin büyük isimleri Galileo, Kopernik, Kepler, Bruno ve Erasmus Darwin`in (ünlü Darwin`in büyük babası) temel eserleri doÄŸal olarak listede. Bruno sadece eserleri yasaklanarak kurtulamamış; 1600 yılında Roma meydanında diri diri yakılarak cezalandırılmış. Galileo`nun ise ilerlemiÅŸ yaşında engizisyon önüne çıkartılarak fikirlerinden vazgeçmeye zorlandığı biliniyor. Bilimsel düÅŸüncenin temellerini atan Descartes, Machiavelli, Bacon, Grotius, Hobbes, Hume, Locke, Spinoza, Kant, Berkeley, Bergson, Comte, J. S. Mill gibi büyük filozoflar hemen listeye eklenmiÅŸ. Voltaire, Rousseau, Montesquieu, Diderot, Helvetius, D`Alembert, D`Holbach, Concordet, Condillac gibi ünlü Aydınlanma filozoflarının hemen hemen tüm eserleri yasaklanmış. Batı uygarlığının kültürel temelini oluÅŸturan büyük edebiyatçılar da Kilise`nin gazabından kurtulamamış. Dante, Montaigne, Balzac, Hugo, La Fontaine, baba-oÄŸul Alexander Dumas`lar, Marqois de Sade, Daniel Defoe, Andre Gide, Gustave Flaubert, Emile Zola, Heinrich Heine, Proudhon listede ilk göze çarpanlar. Yasak listesi Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Anatole France, Nikos Kazancakis gibi isimlerle 20. yüzyıla kadar uzanmış. OrtaçaÄŸ filozoflarından Peter Abelard ve Magnus Albertus, Protestanlığın kurucuları Martin Luther ve John Calvin gibi din adamları, hatta Prusya Kralı II. Frederic bile Kilise`nin kovuÅŸturmasından kurtulamamış. Kısacası, Vatikan düÅŸünceyi, bilimi, sanatı, edebiyatı, insanlığın tüm birikimini yasaklamaya ve baskı altına almaya çalışmış. Darwin ve Marx liste dışı Evrim kuramının yaratıcısı Charles Darwin`in eserlerinin Yasak Kitaplar Listesi`nde yer almaması ÅŸaşırtıcı bir durum. Index Kurulu`nun Darwin`i görmezden geliÅŸ nedenini Vatikan belgelerini inceleyen araÅŸtırmacılar ÅŸöyle yorumluyor: Galileo`yu dünyanın GüneÅŸ etrafında döndüÄŸünü söylediÄŸi için mahkûm edip ardından tükürdüÄŸünü yalamak zorunda kalan Vatikan, sonrasında bilimsel içerikli kitaplar karşısında daha temkinli bir tutum sergilemiÅŸ. Benzer ÅŸaşırtıcı durum Marx, Engels, Freud, Schopenhauer, Feuerbach ve Nietzsche gibi düÅŸünür ve bilim insanları için de geçerli. Yine araÅŸtırmacıların yorumuna göre, Katolik öÄŸretiye temelden zıt olan bazı eserler özellikle 19. yüzyıldan sonra, eÅŸyanın tabiatı gereÄŸi yasaklı görüldüÄŸünden, kimsenin ihbar etme zahmetine katlanmamasından olsa gerek, incelemeye dahi alınmamış. Hitler serbest! Vatikan arÅŸivlerindeki belgelere göre Adolf Hitler`in Kavgam`ı üç yıl boyunca defalarca Kurul`da tartışılmış; karar alınması sürekli ertelenmiÅŸ. Kilise, Nazi ideologlarından Alfred Rosenberg`in 20. Yüzyılın Mitleri adlı kitabını yasaklarken, Almanya`nın en üst düzey yöneticisini karşısına almaya çekinmiÅŸ. AraÅŸtırmacılar burada politik kaygıların belirleyici olduÄŸunu söylüyor. {mosgoogle} http://www.sol.org.tr Tags:
|
