Ä°TTÄ°HAT ve Terakki Cemiyeti`nin kurucu önderi Harbiye Nazırı Enver PaÅŸa`nın dönemin Ä°ngiliz Savunma Bakanı Winston Churchill`in bilgisi dahilinde Ä°ngiliz Ä°stihbarat Binbaşısı Ivor Hadley ile Berlin`de üç kez gizlice görüÅŸtüÄŸü ortaya çıktı. Ä°ngiliz isthbarat raporlarına göre, 88 yıl önce yapılan görüÅŸmelerde, Enver PaÅŸa, Ä°ngiltere`ye açıkça Türkiye`nin bağımsızlığının tanınması için teklif götürüyor. Mustafa Kemal`in tekliften haberi olup olmadığı sorusuna ise Enver PaÅŸa, `Aramız çok iyi. Benim altımda çalışabileceÄŸini söyledi. Lider olabilir` yanıtını veriyor.

ONUNLA ARAMIZ ÇOK Ä°YÄ°

TÜRK Tarih Kurumu`nda yürütülen bir proje kapsamında 2004-2009 yılları arasında ABD, Ä°ngiltere ve Alman milli arÅŸivlerinde incelemeler yapan Balıkesir Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Doç. Bülent Özdemir, Ä°ngiliz istihbarat raporlarına ulaÅŸmayı baÅŸardı.

Ä°ngiltere SavaÅŸ Bakanlığı, belgeleri ve istihbarat raporlarının yer aldığı, `War Oficce`de incelemeler yapan Doç. Özdemir, Enver PaÅŸa`nın Ä°ngiliz istihbarat subayı Ivor Hadley ile 6 Ocak 1920, 16 Ocak 1920 ve 24 Åžubat 1920 tarihlerinde Berlin`de bir araya geldiÄŸini ortaya çıkardı.

Ä°stihbarat raporlarına göre, Enver PaÅŸa, Ä°ngiliz subayın `Anadolu`da KurtuluÅŸ Savaşı`nı yürüten Mustafa Kemal sizi ciddiye alacak mı` sorusuna ÅŸu yanıtı veriyor: `Mustafa`yla aramız iyi. Mustafa, imkanlar dahilinde Ä°ngiltere ile anlaÅŸabileceÄŸini ve gerekirse benim altımda sıradan bir subay olarak çalışabileceÄŸini söylüyor. EÄŸer bir anlaÅŸma olacaksa Ä°ngiltere`nin Mustafa Kemal`i bir lider olarak tanımasında benim açımdan bir sakınca yoktur. Önemli deÄŸil, lider Mustafa Kemal olsun.`

MEÇHUL KADIN ARACI

Ä°NGÄ°LÄ°Z arÅŸivlerine göre, ilk görüÅŸme Enver PaÅŸa`nın eÅŸi Naciye Hanım ve 3 yaşındaki kızı Türkan`ı Ä°ngiltere üzerinden getirdiÄŸi Almanya`daki, `17 Knausstasse Grunewold-Berlin` adresinde gerçekleÅŸti. 6 Ocak 1920`de kimliÄŸi belirsiz bir kadın, Ä°stihbarat Binbaşısı Ä°vor Hadley`i, telefonla arayarak `Enver PaÅŸa ile görüÅŸmek ister misiniz?` diye sordu. Ä°stihbaratçı bu telefona, `O meÅŸhur Enver PaÅŸa mı?` diye karşılık verip görüÅŸmeyi kabul etti. Ä°STANBUL

BiRiNCi GÖRÜÅžME 6 OCAK 1920

Vatansever olduÄŸunu söyleyerek iÅŸbirliÄŸi önerdi

Ä°stihbarat Binbaşı Hadley, Ä°ngiliz SavaÅŸ Bakanlığı kayıtlarına da giren ilk görüÅŸmeyi ÅŸöyle anlatıyor: `Enver PaÅŸa söze bir vatansever olduÄŸunu söyleyerek baÅŸladı. Savaşın kaybedildiÄŸini, bir asker olarak bunu kabullendiÄŸini ve Türkiye`nin gerçek dost olarak Ä°ngiltere`yi gördüÄŸünü söyleyerek, gizli bir iÅŸbirliÄŸi teklif etti.`

Hadley, Enver PaÅŸa`nın görüÅŸmede kendisine, `EÄŸer Türkiye ile bir iÅŸbirliÄŸi yaparsanız Ä°ngiltere`nin Mısır`da ve diÄŸer Müslüman doÄŸu ülkelerinde (Özellikle Hindistan-Afganistan) yaÅŸadığı sorunların çözümü konusunda bizzat çalışarak nüfuzunu kullanacağını, ve bu teklifin doÄŸrudan Savunma Bakanı Wınston Churchill`e iletilmesini istediÄŸini` söylüyor. Binbaşı Hadley, `Londra`ya gidip bunları Churchill`e anlattım. O da o sırada Paris Barış GörüÅŸmeleri`nde olan BaÅŸbakan Lord Crouzon`a gönderdi` diye de ekliyor.

iKiNCi GÖRÜÅžME 16 OCAK 1920

Enver PaÅŸa `Profesör Ali` takma adını kullanıyordu

HADLEY: Churcill`in bilgisiyle 16 Ocak 1920`de Berlin`deki adreste `Profesör Ali` takma adını kullanan Enver PaÅŸa ile ikinci kez görüÅŸtük. `Mustafa Kemal sizi ciddiye alacak mı?` diye sordum.

Enver PaÅŸa da `Mustafa, imkanlar dahilinde Ä°ngiltere ile anlaÅŸabileceÄŸini, gerekirse benim altımda sıradan bir subay olarak çalışabileceÄŸini söylüyor. AnlaÅŸma olacaksa Ä°ngiltere`nin Mustafa Kemal`i lider olarak tanımasında benim açımdan bir sakınca yoktur. Lider Mustafa Kemal olsun` dedi.

ÜÇÜNCÜ GÖRÜÅžME 24 ÅžUBAT 1920

Bağımsız Türkiye`ye karşılık BolÅŸevikler

`ENVER PaÅŸa, 24 Åžubat 1920`de acil görüÅŸme talebinde bulundu. Bu görüÅŸmede Enver PaÅŸa, anlaÅŸma halinde;

1- BolÅŸevikler`in Kafkasya yoluyla Ä°ran`a kadar gitmesini engelleyeceÄŸim.

2- Afganistan ve Ä°ran`da Ä°ngiliz karşıtlığının ortadan kalkması için çalışacağım.

3- Mısır`a belli oranda bağımsızlık verilirse, `Oradaki milliyetçilere Ä°ngiltere ile yakın iliÅŸkide çalışın` telkinlerinde bulunacağını söyledi. Enver PaÅŸa, bunları tam bağımsız yeni bir Türkiye karşılığında yapabileceÄŸini ifade etti.`

Ä°ngilizler`e blöf yaptı

Doç. Bülent Özdemir (Balıkesir Ünv.): Bütün bu geliÅŸmeler, Enver PaÅŸa`nın öncelikle Ä°ngiltere ile anlaÅŸmak istediÄŸini, Sovyet hükümeti ile yapacağı görüÅŸmelerin daha çok B planı olduÄŸunu ve yine Sovyet Rusya`nın opsiyonunu Ä°ngiltere`ye karşı bir blöf olarak kullandığını gösteriyor.

Mustafa ArmaÄŸan(Tarihçi-yazar): Almanlar`la görüÅŸmelerini biliyoruz. Ruslar`la görüÅŸmeleri yayımlandı. Atatürk`le ilgili sözlerini açıkcası hiç duymamıştım.

Doç. Hakan Kırımlı(Bilkent Ünv.): Kesinlikle böyle bir görüÅŸme olmuÅŸtur. Enver PaÅŸa`nın o dönemdeki yazışmaları baÄŸlamında bakılınca bu görüÅŸme gerçektir.

 http://www.stargazete.com