Macaristan`da bugün genel seçim var. İktidardaki Sosyal Demokrat Parti`nin çok ama çok ağır bir tokat yemesi bekleniyor.

 

Bir başka deyişle, liberal sağ çizgideki `FIDESZ` partisi oy patlaması yapacak. Ayrıca aşırı sağcı ve de fanatik milliyetçi `Jobbik` partisi de. (Not: Partinin adı `Daha sağda ve daha iyi` anlamına geliyor.) Hatta, `Jobbik`in sandıktan ikinci parti çıkacağı tahminleri de hayli yaygın.

 

Liberal sağın zaferini anladık; çünkü iktidardaki sosyal-demokratlar ekonomik krizi öylesine kötü yönettiler ki, halk bir an önce onlardan kurtulmak için can atıyor. Peki ama aşırı sağa bu yönelişi hangi dinamikler tetikledi?

 

Trianon? Fransa`da, Versailles yakınlarında şirin bir köy. Macaristan 90 yıl önce o köyde 14`üncü Louis`nin inşa ettirdiği gözkamaştırıcı mermer sarayda topraklarının üçte ikisini yitirdi.

 

Birinci Dünya Savaşı`nın ardından mağlup imparatorlukları tasfiye amacıyla bir dizi barış anlaşması imzalandı. Hepsi de Paris`in banliyölerinde.

 

Almanya ile Versailles Anlaşması(1919), Avusturya ile Saint-Germain Anlaşması (1919), Macaristan`la Trianon Anlaşması (1920), Bulgaristan`la Neuilly Anlaşması(1919) ve nihayet Osmanlı İmparatorluğu`yla Sevr Anlaşması(1920). (Not: Anlaşmanın İngilizce metninde Osmanlı`dan hep `Türkiye` diye söz ediliyor.)

 

Macarlar işte aradan 90 yıl geçmesine rağmen hâlâ Trianon Anlaşması`nın yasını tutuyorlar. Sadece Macaristan`daki Macarlar değil; o anlaşmayla Romanya`ya, Çekoslovakya`ya, Yugoslavya`ya bırakılmış topraklarda yaşayan Macarlar da.

 

Ve AB çatısı altında sınırlar kalkmış olmasına rağmen, `Büyük Macaristan` özlemiyle yatıp kalkıyorlar. Aşırı sağcı ve fanatik milliyetçi `Jobbik` partisi de bu özlemi körükledikçe körüklüyor.

 

Mağlupların kayıtsız-şartsız teslimiyet belgesi olan bu anlaşmalardan sadece biri, Osmanlı`yla veya Türkiye`yle imzalanmış olan Sevr yürürlüğe giremedi. Atatürk ve silah arkadaşlarının öncülüğündeki Kurtuluş Savaşı sayesinde. Ve bir de anlaşmayı hazırlayan galiplerin bile gerçekçi bulmamaları nedeniyle.

 

Macar halkı Trianon`la yitirdikleri toprakların yasını tutarken, bir başka halk da Sevr`le kazandıklarını sandıkları topraklara kavuşamamanın sürrealist burukluğu içinde.

 

Kimlerden söz ettiğimizi anladınız. Elbette Ermeniler. Özellikle diyaspora 10 Ağustos 1920`de imzalanan Sevr Anlaşması`nın her yıldönümünde bir dizi etkinlik düzenliyor.

 

Ama bu yıl ölçüyü kaçırdılar. Sevr`in anılarını birkaç günlük değil, aylara yayılmış bir programla tazelemeyi planladılar.

 

İşaret fişeği de bugün Sevr`de ateşlenecek. Kasabanın Belediye Başkanı François Kosciusko-Morizet`in ev sahipliğinde düzenlenecek törende Lozan Anlaşması`nın Sevr`i geçersiz kılmadığı iddiaları tekrarlanacak. Sevr`in özellikle de Ermeniler`le ilgili 88, 89, 90, 91, 92 ve 93`üncü maddelerinin uygulanması talepleri seslendirilecek.

 

Bu iddiaları bir başka yazı konusu yapmak niyetiyle, bugün Sevr`de yapılacak törene ve ortaya atılacak iddialara gülüp geçiyoruz.

 

Ama diyasporanın Türk-Ermeni barışını baltalamak için hiçbir fırsatı kaçırmadığını belirtmeyi de gerekli görüyoruz. Kendi düşen ağlamaz. Ağlamasın.

 

2010-04-11 Sabah http://www.sabah.com.tr