Son günlerde Somalili korsanların uÄŸrattığı zararla dünya gündemine gelen SüveyÅŸ Kanalı Osmanlı Devleti`nin başını çok aÄŸrıtmıştı.

Son günlerde Somalili korsanların uÄŸrattığı zararla dünya gündemine gelen SüveyÅŸ Kanalı Osmanlı Devleti`nin başını çok aÄŸrıtmıştı. Ä°ngiliz ve Fransızların, Hindistan ticaret yolu üzerinde bulunan Mısır`a ilgilerinin artmasından sonra Osmanlı Devleti sürekli olarak bu güçlerle uÄŸraÅŸmak zorunda kalmış; 1869 yılında kanalın açılmasıyla da fiili olarak bu bölgedeki hakimiyetini yitirmiÅŸti.

Firavunlar döneminde Nil Nehri`nin Kızıldeniz`e baÄŸlanması için kanalların açıldığı, bu kanalların önemli bir kısmının da günümüzdeki SüveyÅŸ Kanalı üzerinde olduÄŸu tahmin ediliyor. Ä°slamiyet döneminde de Nil`i Kızıldeniz`e baÄŸlayan kanalların yapıldığı ifade ediliyor.

Osmanlı döneminde Batılı sömürgeci güçlerin bölgeye ilgisi Napolyon Bonaparte ile baÅŸladı. Kısa süreliÄŸine Mısır`ı iÅŸgal ettiÄŸinde Bonaparte ilk iÅŸ olarak SüveyÅŸ Kanalı konusunda çalışmalar baÅŸlatmış ancak Osmanlı`nın Ä°ngilizlerin yardımıyla Fransızları bölgeden kovması, bu projelerin akim kalmasına sebep oldu. Ancak Mehmet Ali PaÅŸa`nın 1805 yılında vali olarak tayin edilmesinden sonra Mısır üzerindeki otoritesini büyük ölçüde yitiren Osmanlı, Mısır valilerinin kanal konusunda Fransızlarla yaptığı pazarlıkların dışında kaldı ve Said PaÅŸa döneminde kanalın kazılması konusunda anlaÅŸmaya varıldı.

1858 yılında baÅŸlanan ve 1869 yılında bitirilen SüveyÅŸ Kanalı, dönemin Mısır valisi Hidiv Ä°smail PaÅŸa`nın düzenlediÄŸi muhteÅŸem törenle açıldı. Açılışın hatırasına SüveyÅŸ`in giriÅŸine dikilmek istenen fakat maddi sebeplerden dolayı tamamlanamayan Özgürlük Anıtı da daha sonra tamamlanarak, bağımsızlığını kazanmasının yüzüncü yılı hatırasına ABD`ye hediye edildi. Özgürlük Anıtı için Mısır Valisi Hidiv ismail`in önemli ölçüde para verdiÄŸi de belirtiliyor.

SüveyÅŸ Kanalı`nın açılmasıyla birlikte ingiltere`nin Mısır`a olan ilgisi daha da arttı ve ülke kısa süre sonra Osmanlı`ya baÄŸlı görünmekle birlikte Ä°ngiltere`nin iÅŸgaline uÄŸradı. Osmanlı`nın 1915 yılında gerçekleÅŸtirdiÄŸi iki Kanal Harekatı da baÅŸarısızlıkla sonuçlanınca Mısır tamamen kaybedilmiÅŸ ve Osmanlı da bölgedeki varlığını kaybetmiÅŸti.

Mısır 1922 yılında bağımsızlığını kazanmasına raÄŸmen Ä°ngilizler Kanal`ın kontrolünü ellerinde tuttu. Ancak 1952 yılında Hür Subaylar Hareketi`yle Mısır`da krallık rejiminin devrilmesi ve kurulan yeni cumhuriyetin Kanal`ı millileÅŸtirmek istemesi, Ä°ngiltere ve Fransa`nın tepkisini çekti. Ä°ki ülke Ä°srail`i Mısır`ın üzerine salarak, bu duruma engel oldu. Ancak daha sonra ABD ve Rusya`nın devreye girmesiyle Kanal, Mısır`a verildi.

Halen dünya ticaretinde önemli bir yer tutan SüveyÅŸ Kanalı, Mısır`a yıllık yaklaşık 6 milyar dolarlık gelir saÄŸlıyor. Ancak her yıl ortalama 20 bin geminin geçtiÄŸi Kanal, son aylarda Somalili korsanların tehdidi altında bulunuyor. Korsanların varlığının sona erdirilememesi durumunda Kanal`dan elde edilen gemilerin sayısında büyük bir düÅŸüÅŸ olabileceÄŸi, gemilerin daha pahalı ve uzun olmasına raÄŸmen Afrika`nın güneyini dolaÅŸarak ABD ve Avrupa pazarlarına ulaÅŸabileceÄŸi belirtiliyor.

Akdeniz ve Kızıldeniz yoluyla Hint Okyanusu`nu birbirine baÄŸlayan SüveyÅŸ Kanalı`nın uzunluÄŸu 192 km. Halen dünya deniz ticaretinin yüzde 7.5`i bu kanal üzerinden yapılıyor.

CÄ°HAN