| SON OSMANLI MEBUSAN MECLÄ°SÄ° |
|
Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı 12 Ocak 1920'da ilk toplantısını, 18 Mart 1920'de son toplantısını yapmış, üyelerinin bazıları İstanbul'daki işgal güçleri tarafından tutuklanarak sürgüne gönderilmiş, önemli bir kısmı ise Ankara'ya geçerek kurulacak Büyük Millet Meclisi'nin 1. Dönemi'nin nüvesini oluşturmuş, resmen kapatılışı ise yine işgal güçlerinin baskısıyla tarihinde padişah VI. Mehmet Vahideddin'in 11 Nisan 1920 tarihli kararıyla gerçekleşmiştir. Aralık 1919 seçimlerine Rumların ve Ermenilerin çoğunluğu çıkacak sonucu gayrimeşru ilan ettirmek amacıyla girmemişlerdi. Bu arada, Anadolu'da Mustafa Kemal Paşa Aralık 1919’da Ankara’ya gelmesinden kısa bir süre sonra Meclisin çalışmalarıyla ilgili son hazırlıklarını bitirmişti. Alınan karar göre; Meclisi Mebusan'daki tüm çalışmaları yürütecek bir Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti oluşturulacak, Meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçilecek, Sivas Kongresi kararları onaylanacak ve Misakı Milli için Mecliste yemin edilecekti. İstanbul’a giden milletvekillerine bunlarla ilgili gerekli emirler iletildi. Ancak, 12 Ocak 1920’de İstanbul’da toplanan son Osmanlı Meclisi Mebusanı'nda Mustafa Kemal Meclis Başkanlığına seçilmedi. Hatta Müdafaa-i Hukuk grubu yerine de Felah-ı Vatan adlı bir grup ortaya çıktı. Milli Mücadele için tehlike yaratacak bu duruma sinirlenen Mustafa Kemal, Ankara toplantısında söz verip yerine getirmeyen milletvekilleri için; "Sözlerinde durmayan bu efendiler imansızdırlar. Korkaktırlar, cahildirler." dedi. Ancak, bu olumsuzluk içinde beklenmese de bir olumlu gelişme yaşandı. Sivas Kongresi kararlarının görüşülmesi sırasında Mustafa Kemal’e inançla bağlı genç milletvekillerinin baskısıyla Kongre kararları onaylandı. 17 Şubat 1920’de oybirliği ile altı maddelik Misakı Milli’yi, "Hatt-ı Mütareke dahil ve haricinde"ki Türklerle meskun toprakları bölünmez bir bütün olarak kabul etmiş, Arap topraklarından, bağımsız bir Türkiye için feragat edeceğini dünyaya ilan ederek Misakı Milli de kabul edildi. Ulusal hedefe bir adım daha yaklaşılmış oldu. İtilaf Devletleri bu gelişme karşısında tedirgin oldular ve Sevr Anlaşmasını Osmanlı hükümetine kabul ettirmek amacıyla 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen işgal ettiler. Meclis buna rağmen 18 Mart’ta son bir kez daha toplandı. Bu son oturumda da çalışmalara ara verildi. Meclis sonunda padişah tarafından 11 Nisan’da dağıtıldı. Osmanlı Meclis-i Mebusan'ı aşağıdaki üyelerden oluşmaktaydı. Mebus Seçim bölgesi Siyasi mensubiyeti ve notlar Ali Çetinkaya Karahisar-ı Sahib (Afyonkarahisar) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ömer Lütfi Argeşo Karahisar-ı Sahib (Afyonkarahisar) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mustafa Hulusi Çalgüner Karahisar-ı Sahib (Afyonkarahisar) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Bekir Sami Kun duh Amasya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ömer Lütfi Yasin Amasya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Çayırlıoğlu Hilmi Bey Ankara Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Taşpınarlı Hacı Atıf Ankara Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ömer Mümtaz Tambi Ankara Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Rüstem (Alfred Bilinsky) Ankara Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hamdullah Suphi Tanrıöver Antalya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ali Cenani Antep Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Cami Baykurt Aydın Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mehmet Emin Arkut Aydın Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hacim Muhittin Çarıklı Karesi (Balıkesir) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Atı Bayazıt Bayazıt (Doğubeyazıt, Ağrı) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Sofrasur Asizade Resul Bey Bitlis Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Sadullah Eren Bitlis Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Tunalı Hilmi Bey Bolu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Prof. Ahmet Selahattin Taner Bolu Haldun Taner'in babasıdır Cevat Abbas Gürer Bolu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hasan Fehmi Kolay Bursa Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Osman Nuri Özpay Bursa Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. İlyas Bey Bursa Bursa Emin Gevelioğlu Canik Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Behçet Kutlu Kangırı (Çankırı) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hacı Tevfik Durlanık Kangırı (Çankırı) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. İsmet Eker Çorum Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hakkı Behiç Bayiç Denizli Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mutasarrıf Faik Bey Denizli Zülfü Tiren Diyarbekir (Diyarbakır) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Feyzi Pirinççioğlu Diyarbekir (Diyarbakır) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Faik Kaltakkıran Edirne Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mehmet Şeref Aykut Edirne Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Muhittin Çöteli Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mustafa Şükrü Çağlayan Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hüzeyin Avni Bey Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Kadri Bey Ergani Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Rüştü Bulduk Ergani Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Halil Bey Erzincan Celalettin Arif Bey Erzurum Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hüseyin Avni Ulaş Erzurum Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Süleyman Necati Güneri Erzurum Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Zihni Orhan Erzurum Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Abdullah Azmi Torun Eskişehir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hacı Veli Bayraktar Eskişehir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Eskişehir Celal Nuri İleri Gelibolu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Şakir Kesebir Gelibolu Mehmet Celal Genç Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Zeki Bey Gümüşhane Mazhar Müfit Kansu Hakkari Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Münip Boya Hakkari Cemal Mersinli Paşa Isparta Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Seyfullah Efendi Isparta Ali Rıza Ataışık İçel (Silifke) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Dr. Adnan Adıvar İstanbul Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Muhtar Mollaoğlu İstanbul Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Ferit Tek İstanbul Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Köstenceli Numan Usta İstanbul Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Kami Bey İstanbul Refet Bele İzmir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hasan Tahsin Uzer İzmir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Yunus Nadi Abalıoğlu İzmir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Şükrü Saracoğlu İzmir seçildi, fakat Meclis'e katılmadı Ali Bey İzmir Sırrı Bellioğlu İzmit Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Yusuf Kemal Tengirşenk Kastamonu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mehmet Besim Fazlıoğlu Kastamonu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Dr. Suat Soyer Kastamonu Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Hilmi Kalaç Kayseri Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Rifat Çalık Kayseri Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Rıza Silsüpür Kırşehir Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ali Rıza Baba Kırşehir Hacı Bekir Sümer Konya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Kazım Hüsnü Konya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mehmet Vehbi Çelik Konya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Musa Kazım Göksu Konya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ömer Vehbi Büyükyalvaç Konya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Haydar Bey Kütahya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hocazade Ragıp Soysal Kütahya Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Osman Özgen Lazistan Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mustafa Fevzi Bilgili Malatya Meclis-i Mebusan'a seçilmiş, ancak katılmamış, işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'da TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mahmut Celal Bayar Saruhan (Manisa) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. İbrahim Süreyya Yiğit Saruhan (Manisa) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Reşit Kayalı Saruhan (Manisa) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hamdullah Suphi Tanrıöver Saruhan (Manisa) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Tahsin Hüdaioğlu Maraş Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Mithat Ulusal Mardin Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hilmi Uran Menteşe (Muğla) Menteşe (Muğla) Osman Kadri Bingöl Muş Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ata Bey Niğde Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Halil Hulki Ayrım Siirt Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Dr. Rıza Nur Sinop Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Zeki Bey Sinop Hüseyin Rauf Orbay Sivas Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Vasıf Karakol Sivas Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Bacanakzade Ziya Bey Sivas Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Bekir Sıtkı Ocak Siverek Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Fazıl Bey Karahisar-ı Şarki (Şebinkarahisar) Ahmet Bey Tokat Şevki Bey Tokat Hüsrev Gerede Trabzon Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ali Şükrü Bey Trabzon Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Ahmet Muhtar Cilli Trabzon Hasan Hayri Kanyo Dersim (Tunceli) Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Hakkı Bey Van Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Haydar Bey Van Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. İsmail Fazıl Paşa Yozgat Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla (İsmail Fazıl Cebesoy) kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Yusuf Bahri Tatlıoğlu Yozgat Meclis-i Mebusan'ın işgal güçleri baskısıyla kapatılmasıyla Ankara'ya geçerek TBMM 1. Dönem'e açılışında katılmıştır. Reşat Hikmet Meclis Başkan Yardımcısı |
