Dünyanın 100`ü aÅŸkın ülkesinde Türkiye adına barış köprüleri kuran Türk Okulları`nın organize ettiÄŸi Türkçe Olimpiyatı finallerinin Azerbaycan için baÅŸka bir anlamı var. Çünkü Türk Okulları 1990`ların başında ilk bu ülkede açılmış ve dünyaya buradan yayılmıştı. Ayrıca okullar 1920 yılında yarım kalan bir istikbal mücadelesinin ateÅŸleyici unsuru oldu.

Türkçe yarışması için Bakü`deyiz; ancak yolumuz önce ülkenin ilk baÅŸkenti Gence`ye düÅŸüyor. Ä°slam coÄŸrafyasında ilk parlamento burada kurulmuÅŸ ve ilk demokratik meclis burada açılmış. Meclisin giriÅŸinde ilk parlamentoda görev alan Millî Hükûmet`in lideri Mehmet Emin Resulzâde ve hükûmet üyelerinin fotoÄŸrafının yanı sıra öÄŸrenci ve öÄŸretmenlerin mezuniyet hatırası büyük bir fotoÄŸraf dikkat çekiyor. Ä°ÅŸte Türk Okulları ve eÄŸitimin öneminin fark edilme hikâyesi burada baÅŸlıyor.

ÇoÄŸumuz bilmesek de Türklerin en az Çanakkale destanı ve Ä°stiklal Savaşı kadar önemli bir zaferi daha var. Bu zafer, Ä°ngiliz, Rus ve onların kullandığı Ermenilere karşı 1918`de Bakü`de kazanıldı. Zaferin kahramanlarından Kafkas Ä°slam Orduları Komutanı Nuri PaÅŸa, 20 binden fazla insanın katledildiÄŸi Bakü`den yükselen feryatlara el uzattığında, daha 27 yaşındaydı. Osmanlı`nın son dönemleri... Bir taraftan vatan savunması yapılıyor, kurtuluÅŸ mücadelesi veriliyor, bir taraftan da Osmanlı`nın küllerinden yeni bir devlet kuruluyordu. Ancak Azerbaycan`daki zulümlere sessiz kalınamazdı.

1918`de Azerbaycan`ı iÅŸgalden kurtaran Nuri PaÅŸa`nın hikâyesi ÅŸöyle: `Bakü iÅŸgal edilip binlerce Azeri katledilince, Azerbaycan hükûmeti baÅŸkenti Gence`ye taşıdı ve Osmanlı`dan askerî yardım istedi. Türkiye`nin müttefiki Almanların itirazlarına raÄŸmen Türkiye`de Kafkas Ä°slam Ordusu kuruldu ve bu ordu yardım için sefere çıktı. Türk askeri Azerbaycan`da kurbanlar kesilerek karşılandı. Gence`nin her tarafına Osmanlı ve Azerbaycan bayrakları yan yana asıldı. Halkın bu sevinci Azerbaycan millî ÅŸairi Ahmet Cevat`a ait `Selam Türk`ün Bayrağına` ÅŸiirine yansıdı. Türkiye`de bu ÅŸiir `Çırpınırdı Karadeniz` adıyla biliniyor.` Türk insanının silahlı mücadelesi Gence`de baÅŸladı. Ä°lk ÅŸehit burada verildi. Bugün Çanakkale`de Bakü doÄŸumlu 18 yaşında ÅŸehit düÅŸen HasanoÄŸlu Ä°brahim`in naaşı yatıyorsa, Bakü`de de Aksaray doÄŸumlu Abdullah oÄŸlu er Ä°sa`nın naaşı yatıyor. Türk ordusu Azerbaycan`da 1130 ÅŸehit verdi; yaklaşık 30 saatlik çatışmalar sonunda Bakü iÅŸgalden kurtuldu. Azerbaycan bağımsızlığa kavuÅŸtu.

Nuri PaÅŸa, Azerbaycan`ın istiklal mücadelesinde önemli rol oynadı; ama Azerbaycan`ın ilk meclisindeki o fotoÄŸraf sadece istiklal deÄŸil, aynı zamanda istikbal mücadelesinin sembolüydü. Kafkas Ä°slam Ordusu`nda Bakü seferine katılan askerler arasında öÄŸretmenler de vardı. Bu öÄŸretmenler, Bakü iÅŸgalden kurtulur kurtulmaz Gence`de okul açtı ve Azerbaycan gençliÄŸini eÄŸitmeye baÅŸladı. Kafkas Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Mehmet Rıhtım, bu fotoÄŸrafta bir mezuniyet hatırasının yansıtıldığını ve Nuri PaÅŸa`nın ordusuyla gelen öÄŸretmenlerin en önemli faaliyetlerinin eÄŸitim alanında olduÄŸunu ifade ediyor. Rıhtım, eÄŸitim faaliyetlerinin 1920`de Rus iÅŸgalinden sonra yeniden kesildiÄŸini ve o döneme ait bütün belge ve dokümanların yok edildiÄŸini kaydediyor.

Azerbaycan, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler BirliÄŸi dağıldıktan sonra 1991 yılında yeniden bağımsızlığını ilan ettiÄŸinde, ilk tanıyan Türkiye oldu. Ancak bağımsızlık ilan edilmeden bir yıl önce, 20 Ocak 1990`da Bakü`de yaÅŸanan katliamı hatırlamak gerekiyor. Azeri vatandaÅŸlar tank paletleri altında ezilirken bunun yankıları Türkiye`de bir baÅŸka oldu. Ä°zmir`in Åžadırvan Camii`nde 20 Ocak katliamını anlatırken kürsüde bayılan Fethullah Gülen Hocaefendi arkadaÅŸlarına, dinleyenlerine, `Gidin! KardeÅŸlerinize yardım edin.` mesajı veriyordu.

O gün Türk insanı Azeri kardeÅŸine maddi–manevi yardıma koÅŸtu. EÄŸitim gönüllüleri ise cehalet ile savaÅŸ adına bir mücadeleye baÅŸladı. Azerbaycan Millî EÄŸitim Bakanı Mısır Merdanov`un `Benim bugüne kadar eÄŸitim adına yaptığım en büyük icraatım` diye nitelendirdiÄŸi Türk Okulları iÅŸte böyle bir süreç içinden geçerek önce Azerbaycan`da açıldı, ardından dünyaya yayıldı. Bugün Azerbaycan`da ÇaÄŸ ÖÄŸretim Åžirketi`ne baÄŸlı 12 ilköÄŸretim ve lise, 11 üniversite hazırlık kursu ve 1 üniversite açılmış. 5 bine yakın öÄŸrencinin okuduÄŸu okullar Azerbaycan`ın en popüler okulları. Mezunları önemli devlet kurumlarında görev alıyor. Kendi öÄŸretmenlerini yetiÅŸtiren Türk Okulları`nda artık yüzde 70 oranında Azeri öÄŸretmenler görev yapıyor. Bu okulların açılmasında büyük emeÄŸi olan Azerbaycan CumhurbaÅŸkanı Merhum Haydar Aliyev`Ben bu okulları her zaman destekledim, yardım ettim. Çünkü bu okullar Azerbaycan`ın eÄŸitim sisteminde yenilik oluÅŸturdular.` demiÅŸti. EÄŸitim Bakanı Mısır Merdanov ise ` Okullar iki ülke arasında öyle güçlü bir köprü oluÅŸturdu ki artık bu köprüyü kimse yıkamaz.` diyor.

ALÄ°YEV`DEN GÜLEN`E MEKTUP

Azerbaycan`ın bugünlere gelmesinde rahmetli Haydar Aliyev`in büyük emeÄŸi var. Azerbaycan`da okul açılmasına vesile olan Fethullah Gülen Hocaefendi`ye `Çok hürmet ettiÄŸim büyük dostum` diye hitap eden Aliyev`e 1998`de yeniden cumhurbaÅŸkanı seçildiÄŸinde Fethullah Gülen Hocaefendi bir tebrik mektubu göndermiÅŸ. Haydar Aliyev de bu mektuba teÅŸekkürle cevap vererek, `Size muhkem can saÄŸlığı ve hayırlı faaliyetler arzu ederim.` diyerek karşılık vermiÅŸ.

Azerbaycan`da baÅŸlayarak dünyanın her tarafına yayılan Türk Okulları birkaç yıldır büyük bir organizasyona imza atıyor: Türkçe Olimpiyatı. Åžimdilerde dünyanın her tarafında Türkçe ve Türkiye`ye ilgiyi artırmak amacıyla yapılan Uluslararası Türkçe Olimpiyatı`nın ülke finalleri yapılıyor. Bu yıl Türkçe Olimpiyatı`na 115 ülke katılıyor. ÇeÅŸitli etapları olan yarışmada kendi ülkesinde dereceye giren öÄŸrenciler 27 Mayıs`ta Türkiye`deki finallere katılacak.

Biz de Türkiye`den bir grup gazeteciyle Azerbaycan`ın baÅŸÅŸehri Bakü`deyiz. Türkçe Olimpiyatı`nın Azeri lehçesiyle buradaki ismi `Ana dilimizi sevek, sevdirek müsabakası.` Azerbaycan millî lideri Haydar Aliyev`in `Biz bir millet, iki devletik` sözü yarışmanın sloganı olmuÅŸ. Türk dünyasının ünlü ÅŸairi Bahtiyar Vahapzade`nin `Dilimiz kimliÄŸimiz, pasaportumuzdur. Dil yoksa ülke de yoktur.` sözü herkesin dilinde.

Azerbaycan`da Türkçe Olimpiyatı`na devlet öncülük ve sahiplik yapıyor. Olimpiyat, Azerbaycan Millî EÄŸitim Bakanlığı, Atatürk Kültür Merkezi, Türkiye BüyükelçiliÄŸi ve Azerbaycan`da Türk Okulları`nı açan ÇaÄŸ ÖÄŸretim Åžirketi`nin ortak organizasyonu.

Üst düzey devlet programlarının yapıldığı CumhurbaÅŸkanlığı Sarayı`ndaki Flormanya`dayız. Salonun saÄŸ tarafında Atatürk`ün portresi ve `Hayatta en hakiki mürÅŸit ilimdir` sözü, solunda ise Azerbaycan millî lideri Haydar Aliyev`in fotoÄŸrafı ve `Tahsil milletin geleceÄŸidir` sözü asılmış. Önde jüri heyeti oturuyor. Heyette Türkiye`den Erhan Güleryüz, ErtuÄŸrul ErkiÅŸi gibi ünlü sanatçılar var. Azerbaycan`dan ise bölgenin Tarkan`ı olarak ünlenen Faik Agayev, halk sanatçısı Arif Babayev, sanat müziÄŸinin emektar sanatçılarından Tunzale Agayeva gibi isimler bulunuyor.

Protokolde kimlerin olduÄŸunu anlamak için ön sıraya bakıyorum. Jüri üyelerinden baÅŸka Türkiye`den gelen gazeteciler var. EÄŸitim Bakanı Mısır Merdanov, Türkiye Büyükelçisi Hulusi Kılıç, çok sayıda milletvekili, önemli devlet adamları, rektörler var. Kapasitesi 1000 kiÅŸi olan salon hınca hınç dolu. Yarışmanın afiÅŸindeki resim dikkat çekici. Elinde meÅŸale tutan bir adam figürü, meÅŸaleden Azerbaycan`ın bayrak renkleri kırmızı, yeÅŸil ve mavi alevler çıkıyor. Ama ilginç olan meÅŸalenin içindeki alev. Bu alev Arapça`Allah` yazıyor. Bu yazının Azerbaycan`ın millî devlet arması olduÄŸunu öÄŸreniyoruz.

Yarışma millî marÅŸların ardından bir öÄŸrencinin Millet Ruhu isimli ÅŸiiri okumasıyla baÅŸlıyor. Azeri öÄŸrenci `Bir yiÄŸit vardı gömdüler ÅŸu karşı bayıra/ Arkadan kefenini, gömleÄŸini soydular/ Aman kalkar deyip üstüne taÅŸlar koydular` derken insanların göz pınarından damlalar süzülüyor. Geçen yıl Azerbaycanlı öÄŸrenci Hatice Alizade`nin ÅŸarkı kategorisinde `dünya birincisi` olması Azerbaycan`da müthiÅŸ bir coÅŸku oluÅŸturmuÅŸ. Bu yüzden hedefleri büyük. Azerbaycan`ın her tarafından 10 bine yakın öÄŸrenci yarışmaya iÅŸtirak etmiÅŸ. Olimpiyat bu yüzden çok çetin geçti. Jüri sıralama yaparken çok zorlandı. Azeri öÄŸrencilerin okuduÄŸu ÅŸiirlere ilave yorumladığı ÅŸarkı ve türküler duygulu anlar yaÅŸattı. `Urfa`dan paÅŸa gelmiÅŸ` türküsü sanki Urfa`da okunuyor gibiydi. `Demir attım yalnızlığa` ÅŸarkısı seslendirilirken bir gazetecinin `Valla Ebru GündeÅŸ`ten iyi okuyor` dediÄŸini duydum. Hele bir öÄŸrencinin `Telli turnam selam götür sevdiÄŸimin diyarına/ Üzülmesin aÄŸlamasın belki gelirim yanına` diye baÅŸlayan Telli Turnam türküsü çoÄŸu kimseyi aÄŸlattı. 4 saate yakın süren yarışmanın sonunda birinciliÄŸi bu türkü aldı. Dereceye girenlere 10 günlük Türkiye tatilinin hediye edileceÄŸinin anons edilmesi ise büyük sevinçle karşılandı. ÇaÄŸ ÖÄŸretim Åžirketi Yönetim Kurulu BaÅŸkanı Enver Özeren, `Azerbaycan-Türkiye kardeÅŸliÄŸine hizmet etmek bizim birincivazifemiz.` diyor. CumhurbaÅŸkanı Ä°lham Aliyev`Ben bu okulları çok beÄŸeniyor ve destekliyorum. Büyük iÅŸler görüyorlar.` diye konuÅŸuyor.

Türk Okulları Azerbaycan`a uluslararası bilim olimpiyatlarında altın madalyalar kazandırıyor. Ülkenin yüksek puanla öÄŸrenci alan en iyi üniversitelerine giren çocuklar buralardan yetiÅŸiyor. Nuri PaÅŸa`nın 1918`de Azerbaycan`ın istiklal mücadelesi yanında yarım kalan istikbal mücadelesini ÅŸimdi Azerbaycan`ın bağımsızlığı ile yaşıt Türk Okulları yerine getiriyor.

{mosgoogle}

http://tanimsiz