24 Temmuz 1923 yılında imzalanan Lozan antlaşmasının üzerinden tam 86 yıl geçti. Bazı çevreler 86 yıldır, İsmet İnönü tarafından imzalanan Lozan Antlaşması`nın `zaferle` sonuçlandığını iddia etse de, Lozan`da bir `hezimet` yaşandığı, tüm dünya tarafından biliniyor. Çünkü Türkiye; sadece Kerkük, Musul ve Süleymaniye`yi değil, Kıbrıs ve Ege`deki 12 Adaları da Lozan`da verilen tavizlerle kaybetti. Lozan anlaşmasının müzakere zabıtları 12 Ada`nın hiç müzakere masasına getirilmediğini gösteriyor.

Lozan Antlaşması, İsviçre`nin Lausanne(Lozan) şehrinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileriyle İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika, SSCB ve Yugoslavya Özgürlük Ülkesi temsilcileri tarafından, Lozan Üniversitesi`nin bir salonunda imzalandı.

Türk halkı; emperyalist ve işgalci Batı ülkelerine karşı en büyük mücadeleyi, Anadolu`da verdi. Binlerce şehit verilerek Kurtuluş Savaşı`ndan zaferle çıkıldı. Ancak cephede kazanılan hakların pek çoğu İsmet İnönü ve Rıza Nur`un öncülüğündeki ekip tarafından Lozan`da anlaşma masasında kaybedildi.

ARMAĞAN: LOZAN KESİNLİKLE ZAFER DEĞİLDİR

Yıldönümü münasebetiyle Lozan Anlaşması`nı Vakit`e değerlendiren tarihçi Mustafa Armağan, Lozan antlaşmasına ideolojik değil de, tarihi açıdan bakıldığında kesinlikle zafer olmadığını söyledi. Armağan Lozan`da Batı Trakya`nın, Musul`un, 12 Ada`nın yok olduğuna dikkat çekerek; `Patrikhane taş gibi yerinde duruyor, Yunanlılara bir kuruş tazminat ödetememişiz, bu nasıl bir zafer?` diye sordu. Lozan`la bir imparatorluğun resmen tasfiyesine imza atıldığını ifade eden Armağan; `Demişiz ki, Sudan`daki, Mısır`daki, Libya`daki... Haklarımızdan ebediyen vazgeçiyoruz. Peki, sonradan `biz Osmanlı`dan koptuk, bizim onunla hiçbir alakamız yoktu` diyenler, Osmanlı`nın tasfiyesini içeren bu maddeleri imzalarken neredeydiler? Hangi yetkiyle imzaladılar bunu? Lozan üzerindeki yasal baskı kalkmadıkça bazı meseleleri rahatça tartışamayacağız` dedi.

TOPRAKLARIMIZ GÄ°TTÄ°, MASA BÄ°ZE KALDI!

Türkiye`nin ağır kayıplar vermesine yol açan Lozan Antlaşması`nın imzalandığı tarihi masa 11 Kasım 2008 tarihinde Ankara`ya getirilmişti. Resmi bir ziyaret için Türkiye`ye gelen İsviçre Konfederasyonu Başkanı Pascal Couchepin, bu masayı Cumhurbaşkanı Abdullah Gül`e teslim etti. Üç ayaklı masa Türkiye`nin sahipliğine geçmiş oldu. Bu masa, hezimetin sembolü oldu.

LOZAN`DA KAYBETTÄ°KLERÄ°MÄ°Z

Lozan anlaşmasında kaybettiklerimiz şöyle:

- 1920-1922 arasında Yunanistan`a karşı verilen İstiklal Harbi`nin galibi olarak Yunanistan`dan tek kuruş savaş tazminatı alınamadı.

- Misak-ı Mili sınırları içindeki Musul, Kerkük ve Süleymaniye İngilizlere, Hatay Fransızlara bırakıldı.

- 12 Ada İtalyanlara, İmroz, Bozcaada ve Tavşanlı Adaları dışındaki bütün Ege adaları Yunanistan`a, 1571`den beri Türklere ait olan Kıbrıs, İngiltere`ye verildi.

- 1923`ten itibaren 6 sene boyunca Türkiye, Dış Ticaret yönetimine müdahale edemedi ve bu süre içerisinde Avrupa`nın açık pazarı haline getirildi. Türkiye`nin Lozan`da tam bağımsızlığına kavuştuğu iddia edilirken, ağır bir borç altında bırakılarak yabancı şirketlere imtiyazlar verildi ve tam bağımsızlık bir kenara itilerek Batı bloğunda yer almaya zorlandı.

Hüseyin Kulaoğlu- Vakit