Bizans İmparatorluğu (395-1453)
Bizans veya Doğu Roma, tarihin en uzun ömürlü imparatorluklarından biridir. Bizans İmparatorluğu Büyük Teodosyos’un (Theodosios) ölümüyle, vasiyeti üzerine Roma imparatorluğumun Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrılmasından sonra kurulmuştur. İmparatorluğun başına da Teodosyos’un oğlu 1. Arkadyüs (Arcadios) geçmiştir.
Orta Çağ boyunca (3951453) devam eden hayatında Bizans, Avrupa’nın ve Hristiyan aleminin en medeni ve ileri devleti olmuştur. Bizans İmparatorluğu, Roma’nın devamı olması sebebiyle bir Latin devleti olarak başlamış fakat zamanla Grekleşmiştir.
Bizans da Roma gibi birçok hanedan değiştirmiş, imparatorların çoğu tesadüflerin yardımıyla tahta çıkmışlar, çoğu öldürülmek korkusuyla taçlarını korumaya çalışmışlardır, imparatorluk, devamlı olan hanedanlar idaresinde olduğu çağlarda, Bizans yükselmiş ve iç huzura kavuşmuştur.
1071 Malazgirt, 1176 Miryokefalon yenilgilerinden ve 1204′teki Haçlı istilasından sonra Bizans, gittikçe azametini kaybetmiş; Osmanlıların ortaya çıkışından sonra büyük devlet olma özelliğini yitirmiş ve 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet Han’ın istanbul’u almasıyla ortadan kalkmıştır.
Sasaniler (224-651)
Sasaniler ünlü İran imparatorluk hanedanıdır. 416 yıl içinde bu hanedandan gelen 32 şah, İran’ı yönetmiştir. Sasan, ilk şah 1. Erdeşir’in dedesinin ismidir.Sasaniler çok kuvvetli ve medeni bir imparatorluk kurmuş ve Part hanedanının yerine geçmişlerdir. Asıl ülkeleri Iran ve Irak olmakla birlikte zaman zaman diğer ülkelerde de geçici hakimiyet kurmuşlardır.
Dilleri Pehlevice; dinleri, esası ateşe tapmak olan Zerdüştlük’tür.Hanedanın vatanı, Fars eyaletidir (Güneybatı Iran). 12 yıl bu eyaleti eline geçiren ve torununa Iran tahtını açan Sasan’ın oğlu Babek, soyunun Ahameniler’den ve Büyük Dara’dan geldiğini iddia eder.
Roma istilasını durdurarak parlayan Sasaniler 259, 283 ve 363 tarihlerinde Irak’ı istila etmek amacıyla yapılan üç Roma seferinde de Romalıları yenilgiye uğratmışlardır. Son dönemde büyük rakipleri Bizans’ı iyice hırpalamış, istanbul’u kuşatmış, Kudüs’ü ve Yemen’i bir eyalet haline getirmişlerdir. SasaniBizans mücadelesi Müslüman Arap fetihlerini kolaylaştırmıştır.
Sasani şahlarının en büyüğü “adaletiyle” nam salmış olan Nûşirvan’ dır (531579). Nûşirvan, İran’da ismini tarihe geçiren adalet düzenini kurmuştur. 578 yılında, BizansErmeni müttefik ordusuna yenilmiş ve 579′da ölmüştür.Nûşirvan’ın torunu Hüsrev II. Perviz (589628) Hz. Muhammed’in çağdaşıdır. 609′da Bizans’ı (İstanbul) kuşatmıştır.
Geçici olsa bile Bizans’tan Urfa, Ankara (611), Kayseri (612), Şam (614), Kudüs (615), İskenderiye (616), Kadıköy (İstanbul) (619626) ve bütün Mısır’ı (619) alarak Bizans İmparatorluğunu temelden sarsmıştır.
638′de başkent Medain’in düşmesinden sonra Sasaniler zayıflamış ve hanedan mensuplan Çin’e kadar kaçmışlardır.
Bu suretle İran’da 4 asra yakın süren Arap ve onu izleyen 9 asırlık Türk dönemi başlamıştır. Sasaniler, derebeyliğe dayanan mutlakiyetçi bir sistemle idare edilmiştir.Sasani şahlarının en büyüğü “adaletiyle” nam salmış olan Nûşirvan’ dır (531579). Nûşirvan, İran’da ismini tarihe geçiren adalet düzenini kurmuştur. 578 yılında, BizansErmeni müttefik ordusuna yenilmiş ve 579′da ölmüştür.
Nûşirvan’ın torunu Hüsrev II. Perviz (589628) Hz. Muhammed’in çağdaşıdır. 609′da Bizans’ı (İstanbul) kuşatmıştır. Geçici olsa bile Bizans’tan Urfa, Ankara (611), Kayseri (612), Şam (614), Kudüs (615), İskenderiye (616), Kadıköy (İstanbul) (619626) ve bütün Mısır’ı (619) alarak Bizans İmparatorluğunu temelden sarsmıştır.
