Türk ve Cumhuriyet kelimelerinin bir araya geldiği ilk devletin 1923`te kurulan Türkiye Cumhuriyeti sanılır ama tarihe ondan tam 10 yıl önce Batı Trakya Türk Cumhuriyeti adı yazıldı. Bu cumhuriyetin ömrü sadece 58 gündü. Hoca Salih Efendi tarafından kurulan, parlamentosu, bayrağı, milli marşı, hükümet bütçesi, düzenli askeri birliği, hatta posta pulu dahi olan Batı Trakya Türk Cumhuriyeti, İstanbul`daki Osmanlı yönetimine batılı devletlerin yaptığı baskı sonucu kendini feshetmek zorunda kaldı.

Aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen bugün Yunanistan sınırında kalan kentlerde nüfusun yarısı hala şaşılacak derecede iyi İstanbul Türkçesi konuşuyor. İstanbul`un fethinden 100 yıl önce Osmanlı toprağı olan, 1913`te ilk Türk Cumhuriyeti`nin kurulduğu Batı Trakya, şimdi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi`nin (AİHM) verdiği Türk azınlık haklarının uygulamaya konulmasını bekliyor.

Tarihte kurulan ilk Türk Cumhuriyeti olan ama bugün Türk kelimesinin sadece konsoloslukta geçtiği topraklara doğru yola çıkarken, biraz tedirgindik. Aynı topluluğun birkaç yıl önce sınırdan içeri girmesine dahi izin verilmemişti ama bu defa herşey konvoyun `Kardeşlik Sınır Tanımaz` sloganına uygundu.

ÖDENECEK BORCUMUZ VAR

Yunanistan`ın E90 Karayolu`nda `Türkçe` sora sora Yalımlı`yı buluyor ve iftara katılıyoruz. İstanbul`dan, çevre şehir ve köylerden binlerce Batı Trakyalı Türk`ün geldiği Yalımlı`da üst düzey Yunan bürokratlarında iftara katılması herkesi şaşırtıyor. Henüz birkaç yıl önce Bayrampaşa Belediyesi`nin düzenlediği `Kardeşlik Sınır Tanımaz` konvoyuna izin vermeyen Yunanistan`da düzenlenen iftarda şimdi Rodop Valisi Aris Yannakidis ve Türk asıllı Vali Yardımcısı Sibel Mustafaoğlu, Yunan PASOK milletvekilleri, Yunan Belediye Başkanı da bulunuyor.

Bereket konvoyu aracılığıyla neredeyse tüm bölge belediye başkanlarını, valileri ve milletvekillerini tanıyarak adeta `Balkanlardan sorumlu Belediye Başkanı` haline gelen Bayrampaşa Belediye Başkanı Hüseyin Bürge`de mucize değişime dikkat çekerek `Balkan coğrafyasında bizim ödeyecek çok borcumuz var ama ödeyemeyebiliriz. Kosova`ya gitsem dönüşü bir hafta 10 gün sonra yapabilir miyim diye düşünüyordum. Kosova`ya gittim haftada dokuz uçağın olduğunu öğrendim` diyor.

Batı Trakya`da ilk dikkati çeken şey, öğleden sonra sokakların neredeyse bom-boş olması. Yunanistan`da resmi kurumlar saat 14.00`de tatile girdiği için kentlerde saat 14.00-17.00 arasında `siesta` vakti. Ama akşamları, neredeyse sabaha kadar tüm kafe ve restorantları açık ve tıklım tıklım dolu. Sadece 100-200 nüfuslu ve daha çok çiftçililikle geçinen kentlerde son derece renkli bir gece hayatı da var.

YUNANİSTAN`IN NORŞİN`İ

Yunanistan`ı gezerken de şehirlerin adı bize Türkiye`deki Norşin-Güroymak tartışmasını hatırlattı. Batı Trakya`da kent isimleri tam beş asır boyunca Gümülcine`yken Komotini, Dedeağaç Alexandraoupoli ve İskeçe`de Xanthi olmuş. Ama Batı Trakya`nın her hangi bir noktasında bindiğiniz takside, girdiğiniz restoranda, kaldığınız otelde mutlaka Türkçe konuşan birilerini bulabiliyorsunuz. Ya Türk kökenli ya da yolu İstanbul`dan geçmiş bir Yunan, sizinle Türkçe konuşuyor. Ama yine de Türk kahvesi istediğinizde, size `Greek kofi` olarak servis ediliyor.

Dolmuşla Yunanistan`a gitmenin üç yolu

Yunanistan`a ve Batı Trakya`daki üç şehre, İstanbul`dan dolmuşla dahi gidilebiliyor. İpsala ve Uzunköprü sınır kapısında karayolu ve Uzunköprü`de sınır kapısı kullanılabiliyor. E90 çevre yoluyla otomobilinizle ya da İstanbul`da İsmet Aslım Turizm`in 40 TL`lik ücretiyle dolmuşla ve Keşan`dan 20 euro`ya taksiyle gidebilirsiniz. Taksi yolculuğu otobüslerdekine oranla çok daha hızlı sınır geçici içerdiğinden daha tercih ediliyor. `Batı Trakya` dediğinizde internette sayısız dernek ve site size en kısa ve en ucuz gezi programı da sunuyor.

selim efe erdem/star