İNGİLTERE DE DEMOKRASİ HAREKETLERİ

http://www.ansiklopedim.info/resimler/kucuk/Kral_I_john.jpg

İngiltere’de demokrasiye geçiş konusunda atılan ilk adım, Kral John ile asiller arasında imzalanan Magna Carta (1215) oldu. Manga Carta’ya göre; yasalar kraldan üstündür. Kral, kanunlara ve geleneklere bağlı kalacaktır. Kralın yanında, halkın seçtiği kişilerden oluşan bir meclis (parlamento) bulunacaktır. Meclisin kararı olmadıkça halktan vergi alınmayacaktır. Manga Carta’da belirlenen hak ve görevler üzerine, zamanla İngiliz demokrasisi kurulmuştur.

       1215’te demokratik tarzda ilk hakları elde den İngilizler, 1265 ve 1295’te kurulan parlamento yönetimiyle de geniş bir özgürlüğe sahip oldular. Kraliçe I.Elisabeth’in 1603 yılında ölümüyle Tudor soyu sona ermiş, yerine Stuart soyu geçmiştir.

       Ancak, Suart soyundan gelen krallar, İngiltere’yi yeniden mutlakıyetle yönetmek isteyince, halk buna karşı çıktı. 1603’te kral olan I. James mutlakıyet taraftarıydı ve ‘’ Kral Tanrıdan başka kimseye hesap vermek zorunda değildir.’’ Diyordu. Bundan dolayı, devlet işlerini parlamentoya danışmadan yapardı. Aynı zamanda koyu bir Anglikan olan kral, Katoliklere ve Protestanlara karşıydı.

       I.James’ten sonra kral olan I. Charles da babası gibi mutlakıyet taraftarıydı. Bundan dolayı parlamentoyu dağıttı. Halka baskı yapmaya başladı. Anglikan olan I. Charles bu mezhebi İskoçyalılara da kabul ettirmek istedi. İskoçyalılar, I. Charles’ın bu konuda verdiği emirleri dinlemeyerek Edinburg’da isyan çıkartılar (1638). Kral isyanı bastıramadı. İskoçyalılar büyük bir ordu ile İngiltere’ye girdiler. I. Charles’ın savaş için paraya gereksinimi vardı. Bundan dolayı parlamentoyu toplamak zorunda kaldı. Ancak parlamento, kralın istediği vergiyi kabul etmedi. Bunun üzerine kral ile parlamentonun arası açıldı. Charles parlamentoyu tekrar kapamaya çalışınca, Londra’da isyan çıktı (1648). Kral Londra’dan kaçtı. Asker toplayarak parlamentoyu dağıtmak istedi. Böylece İngiltere biri kral, diğeri parlamento taraftarı olmak üzere; iki partiye ayrıldı. Parlamento partisinin başına Cromwell geçti. Kral yenilerek İskoçya’ya kaçtı. İskoçyalılar da para karşılığı kralı parlamentoya sattılar.

       I. Charles 1649’da öldürülerek İngiltere’de cumhuriyet ilan edildi. Bir süre sonra da Cromwell ülkeyi istediği gibi yönetmeye başladı.

       İngilizler kendilerine birçok başarı sağlayan Cromwell’in geçici diktatörlüğüne ses çıkarmadılar. Onun ölümünden bir süre sonra öldürülen I. Charles’in oğlu kral ilan edilerek İngiltere’ye çağırıldı, böylece İngiltere’de krallık yeniden kuruldu.(1660)

       Yeni kral II. Charles da mutlakıyet taraftarıydı. Devlet işlerini parlamentoya danışmadan yürütmek istiyordu. II. Charles’ın ölümünden sonra, yerine II. James geçti. Koyu bir Katolik olduğu için Anglikan Merkezini kaldırarak İngilizleri zorla Katolik yapmak istedi. Bunun üzerine İngiltere’de ikinci bir ihtilal çıktı (1688). Parlamento, kralın damadı olan Hollanda Cumhurbaşkanı Giyam’ı İngiltere’ye çağırdı. II. James Fransa’ya kaçtı. Giyam, İngiltere kralı ilan edildi (1688).

       Giyam; parlamento tarafından hazırlanan İngiliz İnsan Hakları Bildirgesi’ni kabul ve ilan etti. Buna göre İngiltere’de meşruti bir krallık kurulmuş, din ve mezhep özgürlüğü sağlanmış oldu. Bundan böyle kral, devlet işlerini parlamentoya danışmadan yapamayacaktı. Böylece İngiltere’de parlamento yönetimi kesin olarak yerleşti.

       İngilizler, 1648 ve 1688’de krala karşı giriştikleri mücadeleyi kazandılar. Bunun sonucunda, 1688’de İngiltere’de parlamento egemenliğine dayanan meşruti krallık kuruldu. Kral III. William, parlamentonun hazırladığı İnsan Hakları Bildirgesi’ni ilan etti (1689). Buna göre parlamentonun onayı olmadan yasalar yürürlükten kaldırılamayacak, seçimler serbest şekilde yapılacak, keyfi vergi toplanmayacaktı.

 


Bu habere benzer haberler:

 

Yorum ekle

Bu bilgiler hoşunuza gittiyse , lütfen destek olmak için reklamlarımıza tıklayınız.
Lütfen Ahlaki kurallar çerçevesinde her türlü yorumlarınızı bekliyoruz.Küfür ve hakaret içerenler zaten yayınlanmamaktadır.
Türkçe dışında bir dil kullanmayınız.
Sitemizi Mozilla Firefoks ile görüntülemenizi tavsiye ederiz.Eski tarayıcılarda görüntülemede sorun yaşayabilirsiniz.


Güvenlik kodu
Yenile