Bâb-ı Âli baskını, Ä°ttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından 23 Ocak 1913 günü düzenlenen askeri darbedir.

Arnavutluk'ta çıkan isyan bastırılırken Ä°ttihatçılara muhalif Halaskar Zabitan grubu daÄŸa çıktı. Bu kesimin Ä°stanbul'daki yandaÅŸları hükümete verdikleri muhtırada meclisin dağılmasını, Kıbrıslı Mehmet Kamil PaÅŸa baÅŸkanlığında yeni bir hükümet kurulmasını istediler.

Ä°ttihatçılar boyun eÄŸdi. Gazi Ahmet Muhtar PaÅŸa baÅŸkanlığında yeni bir kabine kuruldu (22 Temmuz 1912); ancak güvenoyu alamadı. Sadrazamın isteÄŸi üzerine PadiÅŸah meclisi fesh etti.

O sırada Balkan Savaşı baÅŸlamıştı (8 Ekim 1912). Osmanlı Ordusu subaylarının siyasete karışıp cephelere ayrıldığı ve siyasi istikrarsızlığın hüküm sürdüÄŸü bir dönemde ordu savaÅŸa hazır deÄŸildi.

Rumeli'nin büyük bir kesimi Osmanlı Devleti'nin elinden çıktı. Alınan yenilgiler Gazi Ahmet Muhtar PaÅŸa'yı istifaya zorladı. Bunun üzerine Kıbrıslı Mehmet Kamil PaÅŸa kabinesi kuruldu (29 Ekim 1912).

Bulgar ordusu Trakya'da ilerleyerek, Çatalca önlerine vardı. Osmanlı ordusunda ÅŸiddetli bir kolera salgının baÅŸlaması ve Rumeli'den kaçan binlerce göçmenin Ä°stanbul sokaklarında sersefil bir duruma düÅŸmesi, her gün açlıktan ve hastalıktan birçok insanın ölmesine neden oluyordu.

Osmanlı hükümeti Balkan devletleriyle Londra'da masaya oturdu. 1878'de imzalanan Berlin AntlaÅŸması'nın 23. maddesini öne süren büyük devletler, bir Osmanlı eyaleti olan Bulgaristan'ın iÅŸlerine açıktan açığa karışmayı hak görüyorlardı.

Büyük devletler Babıali'ye bir nota vererek Edirne'nin Bulgaristan'a ve Ege adalarının kendilerine bırakılmasını istediler. Dolmabahçe Sarayı'nda toplanan ve ileri gelen devlet adamlarının katıldığı Åžura-yı Umumi durumu görüÅŸtü.

Balkan Savaşı'nın ilk evresinde alınan yenilgiler ertesi Kamil PaÅŸa hükümeti Londra Konferansı'nda önerilen Midye-Enez sınırını kabule yanaşıyordu. Osmanlı ordusunun Lüleburgaz ve Kırklareli'nde de yeniliÅŸi hükümeti büsbütün çıkmaza sokmuÅŸtu.

Bu sırada Ä°ttihatçılar iktidarı tekrar ele geçirmek için harekete geçtiler. Balkan Savaşı'ndaki yenilgileri ve Edirne'nin Bulgaristan'a terk ediliÅŸini fırsat bilerek hükümete karşı darbe planladılar. Baskın cemiyet merkezinde hazırlandı.

Enver PaÅŸa, Talat PaÅŸa, Filibeli Hilmi, Sapancalı Hakkı, Mithat Åžükrü Bleda, Yakup Cemil, Mustafa Necip, Kara Kemal, Doktor Nazım, Ä°zmitli Mümtaz, Silahçı Tahsin, Samuel Israel ve Ömer Naci baskını düzenleyen önde gelen kiÅŸilerdi.

23 Ocak 1913 günü Enver PaÅŸa ve Ä°ttihatçı fedailerden Yakub Cemil'in başı çektiÄŸi grup, cemiyetin Nuruosmaniye'deki merkezinden ata binerek Babıali'ye yöneldi. Bu arada Talat PaÅŸa da bir grup ittihatçıyla Babıali'ye gitmiÅŸti.

Ayrıca Babıali binası civarındaki önemli noktalara altmış kadar Ä°ttihatçı yerleÅŸtirilmiÅŸti. Yol boyunca toplanan halkın da katılımyla ellerinde bayraklarla tekbir getiren kalabalık Babıali'ye vardı.

Kabine toplantı halindeyken Enver PaÅŸa ve yanındakiler Babıali'ye girdiler. Sadaret (BaÅŸbakanlık) yaveri Ohrili Nafiz Bey müdahale etmek istediyse de öldürüldü. Harbiye nazırının yaveri Kıbrıslızade Tevfik Bey de vuruldu. Bu arada Tevfik Bey'in tabancasından çıkan kurÅŸunla ittihatçılardan Mustafa Necip öldü.

Vurulanlar arasında kapıyı bekleyen polis komiseri Celal Bey'de vardı. Harbiye Nazırı MüÅŸir Nazım PaÅŸa gürültü üzerine kabine toplantısından balkona çıkıp baskıncılara karşı direnip ne oluyor demeye kalmadan Yakub Cemil tarafından alnından vuruldu. Silah sesleri üzerine kabine üyeleri dağılmıştı.

Enver PaÅŸa, Sadrazam Kıbrıslı Mehmet Kamil PaÅŸa'nın makamına zorla girip, kafasına tabanca dayayıp, sert bir ifadeyle milletin kendisini istemediÄŸini ve istifa etmesi gerektiÄŸini bildirdi. Kamil PaÅŸa asker tarafından gelen teklif üzerine isitifaya mecbur kaldığını padiÅŸaha hitaben yazdı. Ä°ttihatçılar buna ahali sözcüÄŸünü de ilave ettirdiler.

Böylece istifa gerekçesi ahali ve asker tarafından gelen teklife dönüÅŸtü. Bu sırada Ä°ttihatçılarin ünlü hatiplerinden Ömer Naci ve Ömer Seyfettin Babıali önünde toplanan kalabalığı çoÅŸturuyor.YaÅŸasın Millet!.. YaÅŸasın Ä°ttihat ve Terakki! diye bağırtıyordu.

Kısa sürede Ä°stanbul Ä°ttihatçıların denetimine geçti. PadiÅŸah V. Mehmet (ReÅŸad) Ä°ttihatçıların isteÄŸi üzerine Mahmut Åževket PaÅŸa'yı kabineyi kurmakla görevlendirdi. Böylece iktidar tekrar ittihatçılara geçti. Aynı gece Cemal PaÅŸa Ä°stanbul muhafızlığını, Azmi Bey polis müdürlüÄŸünü ve Halil Kut merkez kumandanlığını ele geçirdiler.

Talat PaÅŸa dahiliye nazırı vekili unvanını kullanarak vilayetlere çektiÄŸi telgrafta Kamil PaÅŸa hükümetinin, Edirne vilayetini tamamen ve Ege adalarını kısmen düÅŸmana bıraktığını ve bu kararını sorumsuz bir meclise tasdik ettirdiÄŸini kaydediyor ve bu nedenle milli galeyan sonucu devrildiÄŸini bildiriyordu.

Kurulan yeni hükümet Ali Kemal ve Rıza Nur gibi muhalifleri tutukladı. Sadrazam Kıbrıslı Mehmet Kamil PaÅŸa, Åžeyhülislam Cemaleddin Efendi, Maliye Nazırı Abdurrahman Bey ve Dahiliye Nazırı ReÅŸid Bey ülke dışına çıkarıldılar.SavaÅŸa girmek ve savaşı beceriksizce yönetmek gerekçesiyle Gazi Ahmet Muhtar PaÅŸa ve Kıbrıslı Mehmet Kamil PaÅŸa kabineleri aleyhine soruÅŸturma açıldı.

Darbe cephede pek deÄŸiÅŸikliÄŸe neden olmadı. 30 Mayıs 1913 günlü Londra AntlaÅŸması'yla Edirne Bulgaristan'a geçti. Ağır barış koÅŸulları kabul edildi.

BaÅŸka neler oldu:

    * 1556 - Tarihin en yüksek ölü sayısına sahip depremi, Çin'in Shaanxi eyaletinde meydana geldi: yaklaşık 830,000 kiÅŸi ölü.
    * 1719 - Roma Ä°mparatorluÄŸu bünyesinde LihtenÅŸtayn PrensliÄŸi oluÅŸturuldu.
    * 1793 - Rusya ve Prusya, Polonya'yı bölüÅŸtü.
    * 1849 - Elizabeth Blackwell, tıp diploması alan ilk kadın oldu.
    * 1870 - Montana'da Amerika BirleÅŸik Devletleri ordusu, çoÄŸunluÄŸu kadın ve çocuk olmak üzere 173 kızılderiliyi öldürdü.
    * 1925 - Åžili'de hükümet bir askeri darbeyle devrildi.
    * 1973 - Vietnam'da ateÅŸkes ilan edildi. (Vietnam Savaşı)
    * 1974 - Ä°srail askerleri SüveyÅŸ Kanalı'nın batısından çekilmeye baÅŸladı.
    * 1990 - Kızıl Ordu 41 yıl sonra Macaristan'dan ayrıldı.

Tarihte bugün doÄŸanlar

    * 1783 - Stendhal (Marie-Henri Beyle), Fransız edebiyatçısı (ö. 1842)
    * 1889 - Sergei Eisenstein, Rus sinema yönetmeni (ö. 1948)
    * 1899 - Humphrey Bogart, ABD'li oyuncu (ö. 1957)
    * 1967 - Naim SüleymanoÄŸlu, Türk halterci
    * 1972 - Engin Günaydın, Türk oyuncu.

Tarihte bugün ölenler

    * 1875 - Charles Kingsley, Ä°ngiliz yazar (d. 1819)
    * 1905 - Yedi Sekiz Hasan PaÅŸa, Osmanlı paÅŸası (d. 1831)
    * 1956 - Alexander Korda, Macar asıllı Ä°ngiliz yönetmen ve yapımcı (d. 1893)
    * 1989 - Salvador Dali, Ä°spanyol sürrealist ressam (d. 1904)
    * 2005 - Atilla Özkırımlı, Edebiyat tarihçisi, yazar (d. 1942)