Sığınmacılar esas itibarıyla Polonyalı Prens Adam Jerzy Czartoryski`nin İstanbul`da kurduğu Polonya temsilciliği tarafından örgütlenmiştir. Bütün baskılara rağmen Sultan Abdülmecid, `Tacımı veririm, tahtımı veririm; fakat devletime sığınanları asla geri vermem.` diyerek insanlığını ve merhametini göstermiştir. Bu alicenaplığını sadece Polonyalılara göstermemiş, 1850`lerde kıtlık altında inleyen pek çok insanı ölen, pek çokları da Amerika vs. ülkelerine göç eden İrlandalılara karşı da göstermiştir. Onlara hem para yardımı yapmış hem de beş gemi erzak göndermiştir. Bunların belgeleri arşivlerimizde mevcuttur. Hatta İrlandalı asillerin gönderdikleri teşekkür mektupları da... İşte bu şefkatli Padişah, bugünkü Beykoz ilçesi sınırları içindeki beş bin dönüm araziyi Polonyalı göçmenlere tahsis etmiştir. 19 Mart 1842`de kurulan köye, kurucu Prens Adam Czartoryski`nin adı verilmiş ve `Adampol` ismi ile anılmıştır. Adampol`un bugünkü adı Polonezköy`dür.

 

1918`de Polonya bağımsızlığını kazanınca birçokları kendi ülkeleri Polonya`ya dönmüştür. Osmanlı`ya sığınan bazı meşhur Polonyalılardan birisi, General Josef Zachariasz Ben`dir. Kendisini çok seven askerler ona `Ben Baba` derlerdi. 1848`de Macaristan`ı bağımsızlığa kavuşturma savaşında Kossuth Lajos`a destek oldu. Sekesuar savaşında yenilince Kossuth ile beraber Osmanlı`ya sığındı. `Ben Baba` daha sonra Müslüman olup Murat Paşa adını aldı. Murat Paşa`nın Budapeşte`de Dışişleri Bakanlığı önünde heykeli vardır. Macar gençleri 1956 bağımsızlık mücadelesini bu heykelin önünde başlatmışlardır. Her sene Budapeşte`de törenlerle anılmaktadır. Bunlardan bir tanesi Count Michal Czajkowski`dir. İstanbul`a gelmiş, Müslüman olmuş ve Mehmet Sadık Paşa ismini almıştır. Kırım Savaşı`nda bizim yanımızda Polonya bölüğünün komutanlığını yapmış, büyük yararlılıklar göstermiştir. Bölüğüne padişah tarafından nişan sancağı verilmiştir.

 

Nazım Hikmet`in dedesi Konstantin Borzecki de Osmanlı`ya sığınan Polonyalılardandır. Maiyetinde çalıştığı Ömer Lütfü Paşa`nın kız kardeşi ile evlenmiştir. Müslüman olmuş ve Mustafa Celaleddin Paşa ismini almıştır. Katıldığı savaşlarda üstün başarılar göstermiş, harp okulunda harita hocalığı yapmıştır. Teodor Rayski Osmanlı`ya sığındıktan sonra Müslüman olmuş, yüzbaşılığa kadar yükselmiştir. Emekli olunca 1889`da hâlâ işgal altındaki Polonya`ya dönmüştür. 1900`lü yılların başında Krakow`da evinin çatı katına minareli aile mescidi yaptırmıştır. Bu minare hâlâ korunmaktadır. Müslüman olan Teodor Rayski`nin oğlu General Ludami Rayski, Osmanlı vatandaşı olarak Birinci Dünya Savaşı`na katılmıştır. 1 Mart 1915`te Çanakkale`ye hava gözlemcisi ve savaş pilotu olarak katılır. Çeşitli madalyalarla taltifler alır.

 

Polonya`nın milli şairi Adam Mickiewicz de 1855`te İstanbul`a gelmiştir. Kırım Savaşı`mızı desteklemiş, Polonyalıların bize olan desteklerini güçlendirmek için uğraşmıştır. `Polonya`nın komşu düşmanlar tarafından bölünmesine karşı, hiçbir devletin sesi çıkmadığı günlerde, tek dostumuz Türkler olmuştur. Biz Türkleri, düşmanımızın önünde eğilmediği için, üstün bir millet olarak severiz.` demiştir. Şimdi ise bu tarihî dostluğu bilim ve eğitim meyveleri ile süslemek için eğitim gönüllülerimiz Polonya`da bulunmaktadır. İlköğretim, ortaöğretim ve üniversite seviyesinde hizmet vermektedirler. Güzel Türkçemizi de öğretmektedirler. Bu faaliyet ve gayretlerinden dolayı Polonya halkı ve idarecileri nezdinde haklı bir sevgi ve itibara sahiptirler.

 

http://www.zaman.com.tr