Gazze`de ortaya çıkan insanlık dramının yaÅŸanmasında en önemli nedenlerden biri de Mısır-Gazze kapısının (Refah) kapalı oluÅŸu. Mısır polisi `canı pahasına` sınırı kapalı tutuyor. BaÅŸka bir deyiÅŸle Gazze sadece Ä°srail`in deÄŸil, Mısır`ın da kuÅŸatması altında. Mısır`a geçiÅŸler ancak sınırın altından geçen gizli tünellerle mümkün. Åžimdi onların da tamamına yakını Ä°srail jetleri tarafından vurulmuÅŸ durumda. Mısır ise tüm baskılara raÄŸmen sınır kapısını açmayı reddediyor. Bunun yerine insani yardımlar için kontrollü olarak kapıyı bir ara aralıyor. Aslına bakılırsa bunu Ä°srail de uluslar arası yardımlar için yapıyor. Mısır devlet medyası kapının kapalı olmasından hiç bahsetmezken sürekli olarak Gazze`ye nasıl yardımda bulunduklarını anlatıyor. Fakat dünya eski dünya deÄŸil. Uydu kanalları tüm Arap dünyasını etkisi altına almış durumda. Ä°nternet tüm gerçekleri Mısırlılara anlatıyor. Mısır`a Müslüman ülkelerden, Arap dünyasından ve Filistin`den tepkiler çığ gibi büyüyor. Ä°srail serbestçe Gazzelileri ezerken Mısır`ın adeta Gazze`nin ellerini arkadan baÄŸlamasını insanlar anlamakta zorlanıyor.

Peki Mısır neden böyle davranıyor?

En önemli nedenleri ÅŸu ÅŸekilde sıralayabiliriz:

GAZZE`NÄ°N YÜKÜNÜ ALMAK Ä°STEMÄ°YOR

Mısır`ın ilk korkusu Gazze`nin tüm yükünü üstlenmek zorunda kalacak oluÅŸu. Mısırlı diplomatlar bunu Ä°srail`in gizli planı olarak görüyorlar. Gazze`nin tüm elektrik, su, ilaç, gıda, kalacak yer vs. ihtiyaçlarını karşılama sorumluluÄŸunun Mısır`a geçmesinden endiÅŸelendiklerini, oysa bunun Gazze`yi bu hale getiren Ä°srail`in sorumluluÄŸu olduÄŸunu iddia ediyorlar. Gazze`nin nüfusu sadece 1,5 milyon ve Mısır gibi bölgenin büyük ülkelerinden biri için bu gerekçe çok da gerçekçi deÄŸil doÄŸrusu.

SAVAÅžA ÇEKÄ°LMEK Ä°STEMÄ°YOR

Mısır`ın ikinci nedeni ise Gazze`yi sorumlulukları içine alarak Ä°srail ile savaÅŸa çekilmek istenmesi. EÄŸer sınır kapısı tam açık olursa Ä°srail`in topraklarına atılan roketler nedeniyle Mısır`ı suçlayacağı, hatta Mısır ile çatışmaya girebileceÄŸi iddia ediliyor. Üstelik Kahire Filistinli grupların Mısır`ı savaÅŸa çekmeye ne kadar meraklı olduklarını 1948-1967 döneminden gayet iyi biliyor. Filistinlileri kontrol edemeyeceÄŸini, onların Ä°srail`i en ufak bir tahriki ile Mısır-Ä°srail savaşının baÅŸlayabileceÄŸini düÅŸünüyorlar. BaÅŸka bir deyiÅŸle Mısır artık savaÅŸ istemiyor. Filistinlilerin dramı onu o kadar da çok ilgilendirmiyor. Mısır bu gerekçesinde belli bir noktaya kadar haklı. Çünkü geçmiÅŸte Filistinlileri ne Lübnan`da, ne de Ürdün`de kontrol edebilmek pek de mümkün olamadı.

MÜSLÜMAN KARDEÅžLER VE HAMAS KORKUSU

Mısır`ın üçüncü endiÅŸesi nispeten zayıf rejimi ile ilgili. Müslüman KardeÅŸler ve diÄŸer Ä°slami-Ä°slamcı gruplar rejimin zayıf anını bekliyorlar. Gazze`de hâkim olan grup bir diÄŸer Ä°slamcı grup olan Hamas ve Gazze`nin Ä°srail`e geçmesiyle birlikte sadece Hamas ve Mısırlı Ä°slamcılar güçlerini birleÅŸtirmeyecekler, aynı zamanda Ä°slamcı muhalefet Ä°srail ile savaÅŸ gibi güçlü bir meÅŸruiyet ve güçlenme kaynağına da sahip olacaklar. Zaten OrtadoÄŸu`da Ä°slamcılığın yükselmesinin en önemli nedeni Filistin sorunu ve bu sorunda laik Arap siyasetinin baÅŸarısız olması oldu. Filistinliler de ÅŸu anda bu baÄŸlamda ciddi bir kutuplaÅŸma içindeler. El Fetih daha seküler bir hareketken, Hamas Ä°slamcı bir çizgi çiziyor. El Fetih, Hamas`dan o kadar rahatsız ki Hamas`ı devirebilmek için Ä°srail ile dahi iÅŸbirliÄŸi yapabiliyor. Mısır gibi pek çok Arap devleti de Hamas`a karşı El Fetih`i destekliyor. Mısır`ın hayalindeki Filistin Mısır`daki rejime benzer ÅŸekilde El Fetih`in güçlü bir lider yönetiminde ülkeye hakim olması.

Mısır bu konudaki endiÅŸelerinde de görünüÅŸte haklı. Fakat Mısır`daki rejimi güçlendirmenin yolu onun Ä°slamcılar ile karşılaÅŸmasını geciktirmekten deÄŸil, demokratikleÅŸme, kalkınma ve adalet dağıtmaktan geçiyor. Mısır, Filistin sorununda bu ÅŸekilde davranarak Ä°slamcı tehlikeyi orta ve uzun vadede azaltmıyor, aksine daha da arttırıyor.

Ä°RAN-SURÄ°YE KORKUSU

Mısır`ın bir diÄŸer endiÅŸesi de Hamas`ın müttefiklerinin Mısır`a nüfuz etmeye baÅŸlaması. Sınır kapısını açarsa Gazze ile Mısır`ın birleÅŸeceÄŸini ve Hamas`ın müttefiklerinin de Ä°srail-Mısır gerilimini besleyeceÄŸini düÅŸünüyor Mısırlı siyasetçiler. Hamas`ın en önemli müttefikleri Suriye, Ä°ran ve Lübnan Åžiileri. Bu çizgi Mısır, Ürdün ve Suudi Arabistan gibi Sünni Arap devletlerinin en önemli düÅŸmanı görünümünde. Mısır belki de Ä°srail`den çok bu hattan çekiniyor.

AMERÄ°KA FAKTÖRÜ

Mısır-Ä°srail iliÅŸkilerinde en önemli unsur ABD. Ä°ki tarafı barıştıran ve bugüne kadar çatışmalarını engelleyebilmek için yüklü miktarda maddi yardımda bulunan ABD, Mısır`ı bu sayede kontrol altında tutuyor. Mısır hemen her yıl ABD`nin en çok yardımda bulunduÄŸu ülkeler listesinde ilk üçte yer alıyor. Mısır halen yıllık 1.4 milyar dolarlık ABD yardımına ihtiyaç duyuyor. Mısır ayrıca Suriye ve Ä°ran karşısında da ABD`ye ihtiyacı olduÄŸu kanaatinde. Elbette Amerika verdiÄŸi destekten çok verebileceÄŸi zararlar nedeniyle de korkulması gereken bir `ortak`. Bu durumda Mısır`ın ABD`ye raÄŸmen bir Filistin politikası geliÅŸtirebilmesi zor.

MISIR DEĞİŞİR Mİ?

Bu ÅŸartlar altında Mısır`ın Gazze`ye ciddi bir yardımda bulunabilmesi kolay görünmüyor. Mısır gibi önemli bir aktör dengelere etkili bir katılım saÄŸla(ya)mayınca Türkiye gibi inisiyatif alan ülkelerin etkisi de azalıyor. Zaten ÅŸu anda en önemli sorun Arap bölünmüÅŸlüÄŸü olarak karşımıza çıkıyor.

Mısır zamana oynuyor. Hamas`ın daha fazla Filistinli zarar görmeden devrilmesini umuyor. Hamas`ın yerini El Fetih alsa tüm sorunların çözüleceÄŸini sanıyor. Ne var ki bölgede insani trajedi derinleÅŸtikçe tüm kızgın ve hesap soran gözler Mısır`a dönüyor. Mısır, Gazze`ye yardım etmenin yükünü kaldıramayacağını düÅŸünüyor belki, ancak sınırları kapalı tutmanın bedeli Kahire yönetimi için hiç de hafif olmayacak.

5 Ocak 2009

USAK Stratejik Gündem