Ä°SMET PaÅŸa, Mustafa Kemal PaÅŸa"nın öldüÄŸüne çok üzülmüÅŸ göründü ama iÅŸin içyüzü öyle deÄŸildir... Zaten dargındılar. Hattâ bir rivayete göre Atatürk ölüm döÅŸeÄŸindeyken Ä°nönü"nün öldüÄŸünü sanıyordu. Bu yüzden onun çocuklarına burs baÄŸlanmasını vasiyet etmiÅŸti, Atatürk"ün vasiyetinin tamamı henüz açığa çıkartılmamıştır. Gizli tutuluyor. Niçin? Onu açıklamaktan korkanlar var. Korkularının, çekinmelerinin sebepleri ve gerekçeleri nelerdir? Onları da bilmiyoruz.

Ä°smet PaÅŸa CumhurbaÅŸkanı olunca "Millî Åžef" unvanını aldı. Åžef, Almancadaki Führer"în Türkçesidir. Ä°talya"da Duçe...

PaÅŸa paralara ve pullara kendi resmini koydurttu. Atatürk"ün ev hapsinde tuttuÄŸu Kazım Karabekir PaÅŸa"yı Meclis BaÅŸkanı yaptı. SaÄŸa sola heykellerini, büstlerini diktirdi. Zahiren ah Atatürk, vah Atatürk diyordu ama saman altından kendi saltanatının temellerini atıyordu.

Atatürk ölünce saltanat taraftarları ümide kapılmışlar, Mısır"da yaÅŸayan Åžehzade Ömer Faruk Efendiyi tahta çıkartmak için harekete geçmiÅŸlerdi. Son Halife Paris"te yaşıyordu ama ihtiyarlamıştı...

Bazıları Ä°smet Ä°nönü"yü demokrat zihniyetli biri olarak göstermeye çalışıyor. Onun demokratlıkla en ufak bir alakası yoktur. ÇoÄŸulculuÄŸa, aykırı fikir ve görüÅŸlere, en ufak bir muhalefete, en doÄŸru bir tenkide tahammülü yoktu.

1944"te milliyetçileri ve Türkçüleri toplattırmış, Ä°stanbul Bahçekapı"daki Sansaryan hanındaki tabutluklara koydurtmuÅŸ, feci iÅŸkenceler yaptırtmıştı. O tarihte ben çocuktum, Galatasaray"ın Ortaköy"deki ilk kısmında yatılı okuyordum. Rahmetli Hamdune teyzem CaÄŸaloÄŸlu"nda kızı ve damadı ile birlikte oturuyordu. Aynı sokakta Emniyet Birinci Åžube Müdürü de ikamet ediyordu. Kısa boylu bir zattı, hanımı Giritliydi, mükemmel Rumca bilirdi. Bir hafta sonu tatilinde teyzeme gelmiÅŸtim. Emniyet Müdürü ve ailesi misafirliÄŸe geldiler. Müdür tabutluklarda yapılanları anlattıydı. Dün gibi hatırlıyorum... Daracık hücrelermiÅŸ... Tepede kocaman bir ampul, altındaki milliyetçinin beynini kaynatıyormuÅŸ. Yere çömelemesinler diye dizlerinin eklem yerlerine sopalar baÄŸlamışlar...

Ä°nönü zamanında bir yandan solculara ve komünistlere de baskı ve zulüm yapılıyordu ama el altından birtakım kızıl ÅŸahıslar destekleniyordu.

Ä°nönü baÅŸa geçince Müslümanlar ümitlenmiÅŸlerdi ama hava aldılar. Onun zamanında bütün din mektepleri kapalıydı. Ä°lahiyat fakültesi yoktu. Cami hizmetlisi yetiÅŸtiren hiçbir eÄŸitim müessesesi yoktu. Hocasız köylerde, civardan imam getirilinceye kadar bazen cenazeler kokuyordu.

Medyada kalemÅŸörlük yapan biri kalkmış, "Adnan Menderes, Ä°nönü"den daha fazla diktatördü" diye yazmış. Tamamen hezeyandır. Menderes, Ä°nönü"nün yanında Zemzemle yıkanmış gibidir.

Menderes zamanında baskı yapılmadı mı? Çok yapıldı. En fazla uyanık, ÅŸuurlu, idealist Müslümanlar ezildi. 1953"te Malatya"da Ahmet Emin vurulunca bütün yurtta Müslümanlara karşı terör ve dehÅŸet kasırgaları estirildi, toplu tutuklamalar yapıldı.

Ä°nönü zamanında camilerin 10"da sekizi kapalıydı. Bunlar CHP"nin oligarÅŸik rejimi devrildikten sonra halk tarafından tamir edilmiÅŸtir.

Hafızasını yitirmiÅŸ bir toplum haline geldik. Yakın tarihimizi bilmiyoruz. Atatürk konusunda ileri geri konuÅŸmak yasaktır. "Ä°nönü"nün Hatırasını Koruma Kanunu" diye bir kanun yok. Bari 1938 ile 1950 arasının gerçek tarihi yazılsın.

Atatürk ile Ä°smet PaÅŸa niçin darıldılar, bozuÅŸtular, hattâ çok sert ÅŸekilde münakaÅŸa ettiler?

Ä°smet PaÅŸa Atatürk"e ne dedi ve huzurdan çıktı?

Atatürk ile bozuÅŸtuktan sonra Ä°nönü, devrin Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanı Rıfat Börekçi hocaya gidip dert yanmıştır.

Atatürk"ün onulmaz bir hastalığa yakalandığını ve uzun müddet yaÅŸamayacağını biliyordu...

Stadyuma gitmiÅŸ, halka kendisini alkışlattırarak Atatürk"e nisbet yapmış, meydan okumuÅŸtur. Atatürk buna son derece kızmış ve sinirlenmiÅŸtir.

Gazeteci ve tarihçi Nizamettin Nazif TepedelenlioÄŸlu anlatmıştı. Bir gece geç vakitlerde bir iki kiÅŸi Cumhuriyet matbaasına gitmiÅŸler, kalıplarda deÄŸiÅŸiklik yaptırmışlar ve birkaç nüsha gazete basmışlar. O deÄŸiÅŸiklik neydi? Kimin için yapılmıştı? Bunları yazamam.

Ölümünden yarım asır geçmeden karşımıza allanmış pullanmış, sırma saçlı, sürmeli gözlü bir Ä°smet PaÅŸa çıkartılmıştır. Atatürkçü mü Atatürkçü, devrimci mi devrimci, halkçı mı halkçı, iyiler iyisi, güzeller güzeli, devletin sadık hadimi, millet ve memleketin hizmetkarı... O gerçekten böyle miydi? Yoksa tarih ve gerçekler tahrif mi edildi?

Günlük BUGÜN gazetesini yayınladığım yıllarda, yakın tarihimizi iyi bilen bir zata "Ä°kinci Adam Efsanesi" baÅŸlığı ile bir kitap yazdırtmış ve bunu gazetede tefrika ettirmiÅŸtim. O kitapta, bugün anlatılanlara hiç benzemeyen zalim ve makyavelist bir Ä°nönü tasvir edilir.

Ä°smet PaÅŸa özbeöz Türk müydü?

Ölüm döÅŸeÄŸinde iken bir komaya giriyor, bir açılıyordu. Zihninin berraklaÅŸtığı bir sırada yanında bulunan Kemal Satır"a "Kemal kütüphaneye git, Ermeni alfabesinde kaç harf vardı, onu bana öÄŸreniver..." demiÅŸtir. Bunu o zamanın Milliyet gazetesinde okumuÅŸtum. PaÅŸa, ölümüne birkaç saat kala niçin aklını Ermeni alfabesine takmıştı.

1986"da Van"a gittiÄŸimde eskî müftülerden Åžeyh ReÅŸid Efendi ile tanışmış ve görüÅŸmüÅŸtüm. Ä°nönü"nün kökeni hakkında bana acayip ÅŸeyler söylemiÅŸti...

Validesi çok dindar bir kadındı. Onu üzmemek (veya ondan korktuÄŸu) için Ramazan"da oruç yediÄŸini saklardı.

Çok kindardı. Adnan Menderes ve iki bakanı onun kininden asılmıştır.

GençliÄŸinde HalıcıoÄŸlu"ndaki Mühendishane-i Berri-i Hümayu"nda (Kara Harp Okulunda) seccadesini göze görünür yerlere sererek namaz kılarmış.

1960"lı yıllarda bir gün CaÄŸaloÄŸlu"ndaki Millî Türk Talebe BirliÄŸi"ne gelmiÅŸ, gençlerle sohbet etmiÅŸti. O tarihte Birlik solcuların elindeydi. Sohbet esnasında ÅŸu mealde bir laf etmiÅŸti: "Ä°ki ÅŸeye hâlâ aklım ermiyor. Birincisi yazıyı nasıl deÄŸiÅŸtirebildik. Ä°kincisi kadınları nasıl açabildik..." (Gazete koleksiyonlarına bakılabilir.)

Saltanat zamanında hanımı çarÅŸaflı ve peçeli gezermiÅŸ. Hatta eve erkek misafirler geldiÄŸinde onlara görünmez, çayları veya kahveleri kapıyı tıkardatarak verirmiÅŸ.

Bendeniz devr-i Ä°smet"i yaÅŸadım, gördüm. Halkın büyük kısmı sefalet içindeydi. Köylüler genellikle çarık giyerdi. Çıplak ayakla gezen çoktu. Ülke veremden, sıtmadan, frengiden kırılıyordu. Sosyal sigorta ve sosyal adalet yoktu. Memleket bit istilasına uÄŸramıştı. Halkın yüzde seksenini oluÅŸturan köylülerin çoÄŸu yırtık pırtık elbiseler giyerdi. "Halkın hali nedir?" diyeni içeri atarlar, komünistlikten mahkum ederlerdi. Eski Bayındırlık bakanlarından Sırrı isminde bir zat (Soyadını unuttum) bir generale özel bir mektup yazıyor, içinde "PaÅŸam bu memleketin hali ne olacak" ÅŸeklinde bir cümle sarf ediyor. Mektup ele geçti, eski bakan tutuklandı, 15 sene hapis yattı.

Zonguldak vilayetinde, kömür madenlerinde mecburi iÅŸçilik vardı, kaçanlara asker kaçağı muamelesi yapılırdı.

Ä°smet PaÅŸa uçaÄŸa binmeyi sevmezdi, kendisine mahsus lüks bir Beyaz treni vardı, onunla gezerdi.

OÄŸullarından biri Ä°stanbul Teknik Üniversitesi"nde okurken, Dolmabahçe sarayını yurt olarak kullanmıştır. (Eski Tokat milletvekili Ahmet Gürkan"ın ÅŸimdi adını unuttuÄŸum bir kitabında bu konuda bilgi vardır.)

Ä°nönü zamanında Ezan-ı Muhammedi okumak yasaktı. Minarelerden Tanrı uludur diye bağırılırdı. Ankara"da Hacı Bayram Veli Camii Åžerifinde Cuma namazı esnasında Arapça Ezan okuyan Ticanî tarikatına mensup Müslümanlar namazdan sonra camiye yakın Birinci Åžubeye getirilir ve eÅŸek sudan gelinceye kadar dövülürdü.

Bir hususu itiraf etmeliyim: Ä°smet paÅŸa zamanında bu kadar kokuÅŸma, rüÅŸvet, hortumlama, hırsızlık, millet malını çalma, Belediyeleri sövüÅŸleme yoktu. Zaten fazla para da yoktu. Devletin bütçesi topu topu 300 küsur milyon liraydı...

Allah"ım bir hakikat kalmasın âlemde nihan...