Obama yönetimine öneriler de içeren raporun tanıtımını `CSIS Türk Amerikan Stratejik GiriÅŸimi` eÅŸ baÅŸkanları eski Ulusal Güvenlik Danışmanları Zbigniew Brzezinski ve Brent Scowcroft yaptı.

`Türkiye`nin DeÄŸiÅŸen Dinamikleri: Türk Amerikan Ä°liÅŸkilerinde Stratejik Seçenekler` baÅŸlıklı raporda Türkiye`nin stratejik önemi vurgulanıyor, Türk Amerikan iliÅŸkilerinin iyi yönetilmesi ve ikili iliÅŸkilere yüksek düzeyde ilgi gösterilmesi gerektiÄŸinin altı çiziliyor.

Raporun kamuoyuna açıklandığı oturuma katılan eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Zbigniew Brzezinski Türkiye`nin önemine vurgu yaptı ve 10 madde saydı: `Türkiye, Amerika`nın denenmiÅŸ ve gerçek bir müttefikidir. Türkiye, jeo-stratejik açıdan önemli bir NATO üyesidir. Türkiye, Avrupa BirliÄŸi`ne üye olmaya aday bir ülkedir.

Türkiye, Müslüman bir demokrasidir. Türkiye, bölgede bir istikrar kaynağıdır. Türkiye, Ä°srail`in yapıcı bir ortağıdır. Türkiye Ä°ran üzerinde olumlu bir etki unsurudur. Türkiye, Türki Cumhuriyetlerine örnektir, Azerbaycan ve Ermenistan arasında arabulucudur ve son olarak, Türkiye, Avrupa`nın enerji kaynaklarını çeÅŸitlendirmesinde önemli bir konumdadır.`

Brzezinski, bu nedenlerle Türk Amerikan stratejik iliÅŸkilerinin son derece önemli olduÄŸunu söyledi.

Raporda Türk ve Amerikalı yetkililere politika önerilerinde bulunuluyor. CSIS Türk Amerikan Stratejik GiriÅŸiminin BaÅŸkanı Stephen Flanagan, Obama Yönetiminin Türkiye`yle stratejik iÅŸbirliÄŸi yapılması için ortak bir gündem sunmasının olumlu karşılanacağını söyledi. Raporda, bu ortak gündemin nelere dayanabileceÄŸi konusunda deÄŸerlendirme yapılıyor.

Rapordan Notlar

`Türkiye`nin DeÄŸiÅŸen Dinamikleri` baÅŸlıklı raporda Türkiye`yle Amerika`nın stratejik çıkarlarının büyük ölçüde örtüÅŸtüÄŸü vurgulanıyor. Raporda iki ülkenin ortak çıkarları, OrtadoÄŸu`da istikrarın saÄŸlanması, terör ve aşırıcılıkla mücadele, serbest ticaret, enerji güvenliÄŸinin saÄŸlanması, Orta Asya ve Kafkas ülkelerinin egemenliÄŸi ve istikrarının korunması, Avrupa`yla yapıcı iliÅŸkilerin sürmesi olarak sıralanıyor.

Ancak CSIS raporunda Irak savaşından kaynaklanan güven eksikliÄŸinin iliÅŸkileri zorlaÅŸtırdığı vurgulanıyor. CSIS uzmanları, deÄŸiÅŸen siyasi ve jeo-stratejik ÅŸartlar nedeniyle Türkiye ve Amerika`nın zaman zaman farklı politikalar uygulayabileceÄŸini, iliÅŸkilerin olumlu bir seyirde devam etmesi için ikili iliÅŸkilerin iyi yönetilmesi ve yüksek düzeyde ilgi gösterilmesi gerektiÄŸini vurguluyor.

Rapora göre, Ankara, Washington`un bölgesel konularda kendisine danışmasını bekliyor ve ortak deÄŸerlere sahip güvenilir bir ortak olarak deÄŸerlendirilmek istiyor. Washington ise Ankara`nın güvenilir bir ortak olmasını; anti-demokratik ülkelere fazla yakınlık göstermeyen ancak komÅŸularıyla barışık bir ülke olmasını bekliyor. Washington ayrıca, Türkiye`nin liderlik göstererek, örnek olarak Müslüman ülkeleri etkilemesini istiyor. CSIS uzmanları, bunun için Türkiye`nin reformlara hız vermesi, demokrasisini derinleÅŸtirmesi ve bu sayede Avrupa BirliÄŸi`yle bütünleÅŸmesinin önemine vurgu yapıyor.

Öneriler

CSIS uzmanları Türk Amerikan iliÅŸkilerinde olumlu bir gündem yaratılması gerektiÄŸini belirtiyor. Bu olumlu gündemi oluÅŸturacak maddeler arasında Irak`ın uzun dönemde istikrara kavuÅŸturulması ve kalkınması, Afganistan ve Pakistan, yatırım ve ticaretin arttırılması, askeri iÅŸbirliÄŸi ve Türkiye`nin Avrupa BirliÄŸi üyeliÄŸinin desteklenmesi sıralanıyor.

Raporda, Ermenistan, Rusya ve Yunanistan`la iliÅŸkiler; enerji sevkiyatı; Ä°srail â€` Filistin, Kafkaslar ve Kıbrıs sorunlarının çözümü konusunda taraflar farklı yaklaşımlar benimsese de Türkiye`yle Amerika`nın amaçlarının uyuÅŸtuÄŸuna dikkat çekiliyor. Ancak raporda, Rusya`nın bölgedeki rolü, Ä°ran ve Türkiye`de demokrasi ve hukukun üstünlüÄŸü konularının taraflar arasında özenle yönetilmesi gerektiÄŸine iÅŸaret ediliyor.

CSIS uzmanları BaÅŸkan Barack Obama`nın 24 Nisan Ermeni anma günü vesilesiyle yayınlayacağı mesajında `soykırım` sözcüÄŸünü kullanmasının veya Temsilciler Meclisi`ne sunulan soykırım tasarısına karşı önlem almamasının iliÅŸkilere zarar vereceÄŸi uyarısında bulunuyor. CSIS, bu konuda, Türkiye`yle Ermenistan`ın iliÅŸkilerini normalleÅŸtirmesinin desteklenmesi çaÄŸrısında bulunuyor ve Türkiye tarafından önerilen tarih komisyonunun kurulmasını destekliyor.

100 sayfalık CSIS raporunda Amerikan yöneticilerine politika önerilerinde bulunuluyor. CSIS, Amerika`nın Türkiye`nin tam üyeliÄŸi için Avrupa BirliÄŸi nezdinde sessiz bir diplomasi uygulamasını öneriyor. Uzmanlar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti`ne uygulanan ekonomik tecride son verilmesi; Rumların Türklerle uzlaÅŸması için baskı yapılması ve Türkiye`nin de Rumlara bazı açılımlarda bulunması çaÄŸrısında bulunuyor. Raporda, Türkiye`nin Amerika`nın Irak`tan çekilme sürecinde önemli bir rol oynayabileceÄŸine iÅŸaret ediliyor ve Iraklı Kürtlerle Türkiye arasında PKK konusunda bir uzlaÅŸmaya varılmasının önemine dikkat çekiliyor.

Türkiye - Ä°ran iliÅŸkileri, Türk- Amerikan iliÅŸkilerinde `sınav niteliÄŸi taşımamalı` diyen CSIS uzmanları, Ankara`nın Ä°ran`la Amerika arasındaki diyalogda rol oynayabileceÄŸini, ancak yaklaşım farklıları nedeniyle iliÅŸkilerde gerginlik doÄŸabileceÄŸini yazıyor. Raporda, Ä°ran`ın nükleer programı konusunda bir ilerleme saÄŸlanmaması durumunda Türkiye`nin de Tahran`a daha fazla yaptırım ihtimaline karşı çıkmaması öneriliyor.

CSIS raporunda Ankara`nın OrtadoÄŸu`da izlediÄŸi politikalarının faydalı olabileceÄŸi belirtilirken, Türkiye`yle Amerika`nın bu politikaların ortak çıkarlara nasıl hizmet edeceÄŸinin belirlenmesi gerektiÄŸine vurgu yapılıyor. Raporda Türkiye`nin Afganistan ve Pakistan`a destek verebileceÄŸi yazıyor. Bu arada raporda Amerika`nın Türkiye tarafından önerilen Kafkaslar Ä°stikrar ve Ä°ÅŸbirliÄŸi Platformuna destek vermesi öneriliyor. CSIS uzmanları, Amerika`nın Türkiye`nin enerji koridoru olmasını desteklemesi gerektiÄŸini yazıyor.

CSIS çalışmasına Türkiye`yi ve bölge ülkelerini yakından tanıyan isimler danışmanlık yaptı: eski BaÅŸkan Jimmy Carter`ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Zbigniew Brzezinski; eski BaÅŸkan Gerald Ford ve eski BaÅŸkan George Bush`un Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Türk Amerikan Konseyi Yönetim Kurulu BaÅŸkanı emekli Korgeneral Brent Scowcroft; eski Ankara Büyükelçisi Morton Abramowitz; eski Ä°stanbul BaÅŸkonsolosu ve Türk Amerikan Konseyi(ATC) BaÅŸkanı Büyükelçi James Holmes; eski Avrupa Kuvvetleri Komutan Yardımcısı emekli Orgeneral James Jamerson ve eski Merkezi Ä°stihbarat Dairesi(CIA) BaÅŸkan Yardımcısı John McLaughlin.

`Türkiye`nin DeÄŸiÅŸen Dinamikleri: Türk Amerikan Ä°liÅŸkilerinde Stratejik Seçenekler` baÅŸlıklı raporu, CSIS BaÅŸkan Yardımcısı Stephen Flanagan; CSIS Uzmanı Samuel Brannen; CSIS Türkiye Projesi Direktörü Bülent Alirıza; CSIS Enerji Programı uzmanı Edward Chow; CSIS OrtadoÄŸu Programı BaÅŸkan Yardımcısı Haim Malka; CSIS Rusya â€` Avrasya Programı Direktörü Andrew Kutchins; CSIS Avrupa Programı Direktörü Julianne Smith kaleme aldı.

Kaynak: VOA

{mosgoogle}