Yaşayan Hayvan Üslübu

Fransız Türkolog J. P. Roux, bir çok kültürde hayvan motiflerinin işlendiğini ama Türklerin hayvan sembolizmine getirdiği zevkin inkâr edilemeyeceğini yazıyor.

Gerçekten de Ön Asya ve Doğu Akdeniz kültürlerinde Sfenksler, kanatlı cinler, boynuzlu ve kanatlı atlar hep vardı. Aradaki fark neydi? Bizimkini farklı kılan soyuta eğilimli olması mıydı?
Sanatımız Avrasya bozkırlarında doğdu, avcı ve çoban atalarımız birbirleriyle alt alta, üst üste boğuşan yabanî hayvanları, göklerden avlarının üstüne süzülen yırtıcı kuşları binlerce yıl gözlediler, yalnız gözlemekle de kalmadılar, gördüklerini ahşaba, madene, deriye, keçeye, halıya işlediler.

   Derken yeni bir din İslamla müşerref oldular.Fakat bu din tasvirden hoşlanmıyordu.Hatta bu konuda bir çok yasaklar da getirmişti.Fakat Türk halkı sanatsız kalamazdı ve kendini ifade etmenin yeni bir yolunu buldu.Büsbütün soyuta kayarak ve hayvanları gerçekte olduğundan farklı hale getirip “stilize” ederek bitkiye ve değişik şekillere çevirdi. Bilmeyen kişi bu motiflerin esasen hayvan ve daha çok da kuşların kanatları olduğunu anlayamayacaktı.

Türk Tarihi ,Türk Kültürü en az 7000 yıllık bir geçmişe sahiptir.MÖ 5000 li yıllara ait Türk kültürü izlerine Orta Asya da rastlamak mümkündür.Afanasyevo, Andronavo, Isık, Tagar, Anav, Karasuk gibi kültür izlerimiz inclendiğinde bir çok izin günümüzde dahi yaşadığını,fark etmeden hala dil ve yaşantımızda o hayvan Üslubunu devam ettirdiğimizi görebiliriz.

Milli destanlarımıza bakınız kurt göreceksiniz.(Ergenekon,Göç).Onu Cumhuriyet Atatürk devri para ve pullarında da göreceksiniz,Göktürk bayrağında ve tuğlarında da...

Bakınız Futbol takımlarımızın simgelerine (Kartal, Aslan, Kanarya, Hamsi, Timsah…) , devletlerimizin bayraklarına, sancaklarına,mimari eserlerine(Özellikle Selçuklularda) (Kurt,kartal…),çocuklarımıza koyduğumuz isimlere (Pars, aslan, şahin, Doğan…),bakınız hala Anadolu da dokunan halılara, kilimlere,oyalara, elişlerine Ceylanlar, geyikler, kuşlar cirit atar o göz nurlarında.

Aslanım benim diye gaz veririz.Koçum benim diye takdir, tebrik ederiz.Güzel bir kadın yürüyüşüne keklik gibi,ceylan gibi sekiyor deriz.Kurt gibi açım deriz.Kötüyü hınzır ,domuz diye niteleriz.Tilki gibi kurnaz,sansar gibi sinsi ,tay gibi çevik deriz.Yaramaz çocuğa sıpa ,serseri topluluğuna hergele (eşek sürüsü),düşmana yılan, çıyan,çalışkana arı,karınca, kaba olana afedersiniz Ayı, Öküz vs.,fırsatçıya leş kargası,yalakalığa köpeklik , zağarlık  yapmak,sessize kuzu ,koyun deriz.Bebekleri leylekler getirir ,baykuş, karga nedense uğursuzluk,uğur böceği şans getirir.Şımarıklar maymun ,uzun boylular deve,zayıflar yine leylek ,nankörler kedi olur.

At yarışından vaz geçemeyiz,horoz ,deve ,köpek dövüştürürüz. Apartman çatısında güvercin ,evde çeşit çeşit kuş köpek ,kedi besleriz.

Kuş pislemesini hayra yorar bilet alırız.Evlerin kapılarına at nalı asarız.Avcılar öldürdükleri hayvanları doldurup evlerinde sergilerler.Kurban derisinden post yaparız.

Karamanın koyunu sonra çıkar oyunu deriz.Ayıdan post Yunan dan dost olmaz, Öküz altında buzağı aramak deriz.

Osmanlı da hayvana taşıyabileceğinden fazla yük yüklemek dahi İhtisab Kanunnamelerinde yasaklanmış.

Daha neler neler?Farkında olalım dostlar ,atalarımız dilimizde , töremizde, geleneğimizde, halı ,kilim motiflerimizde yaşıyor.Hayvan Üslubu her zerremize işlemiş.Yeter ki görmek isteyelim.

Bu vesileyle hatırlamış olduk.Hayırla yadedelim.Mekanları cennet olsun.

 

 Tarkan Suçıkar

 

 

 

 

 

 

 


Bu habere benzer haberler:

 

Yorum ekle

Bu bilgiler hoşunuza gittiyse , lütfen destek olmak için reklamlarımıza tıklayınız.
Lütfen Ahlaki kurallar çerçevesinde her türlü yorumlarınızı bekliyoruz.Küfür ve hakaret içerenler zaten yayınlanmamaktadır.
Türkçe dışında bir dil kullanmayınız.
Sitemizi Mozilla Firefoks ile görüntülemenizi tavsiye ederiz.Eski tarayıcılarda görüntülemede sorun yaşayabilirsiniz.


Güvenlik kodu
Yenile