Yunan mitoloji efsanelerinde İkarus ile Daedalus’un uçma teşebbüslerinden bahsedilir.

İkaros bir gün Giritli mimar olan Daidalosktal'a küfür eder. Yine Giritli mimar olan Daidalos ve oğlu İkaros, Kral Minos'un Daidalos kendisi ve oğlu için bu labirentten kaçmaya yarayacak bir çift kanat yapar ve balmumuyla sırtlarına yapıştırır. Babası Ikarus'a, uçarken zevkten kaçınması gerektiğini, ne uçmanın coşkusuyla güneşe yaklaşmasını ne de denize yakın uçup kanatlarını nemlendirmemesini ister. İkaros uçabilme özgürlüğü ile babasını dinlemez ve güneşe fazla yaklaşınca balmumu erir ve Ege Denizi'ne düşerek hayatını kaybeder. Ve babası onu aramaya çıkınca kendisi de oğlu gibi aynı kaderi paylaşır.

Eski Çin kaynaklarında da MÖ 1760 yıllarında ‘’Fei Tschü’’denen ve uçarak çok uzun mesafeler kateden bir aletten bahsedilir.MS 451-536 yıllarında yaşayan Tao Hung da bu taşıttan bahseder.

Tarentli Archytas (MÖ 4.yy) ‘’Uçan Güvercin’’ denen bir aletin mucidi olarak gösterilir.Archytas Mekanik ilminin kurucularındandır ve yaptığı alette bir çeşit uçurtmadır.

13.yy Memluk İmparatoru Baybars zamanında İslam alimi Hasan Ar Ranmah ilk roket sistemi ile çalışan torpidolardan bahseder.

Topkapı Sarayında 14. yy da yazılan 3 eserden oluşan bir silah ve askerlik kitabı vardır.1. kısım ‘’Kitab’ül-ank Fi’l mancınık’’ ismindedir ve bir Eyyubi Türk komutanına yazılmıştır.Eserin müellifi belirli değildir.

2. kısım ise Türk Komutanı Alaaddin Tayboğa’nın yazdığı roket,bomba ve yanıcı oklara dair ‘’Kitab’ül Hiyel fi’l Hurub ve Feth’’isimli eserdir.Eserde içi sönmüşkireçle dolu bir bomba anlatılmıştır ki bu patladığı zaman duman çıkarıyor ve düşman askerlerinin gözlerini yakarak esir almaya yarıyordu.Bu da ilk göz yaşartıcı silahtır.Bu eserlerin Avrupa da çok sayıda çevirisi tespit edilmiştir.

İtalyan Mühendis Giovanni de Fontana 1420 de Su mayınları tasarladı.Yine sur ve yapıların boyunu ölçmeye yarayan mekanik bir kuş tasarladı ama uçup uçmadığı belli değildir.

        Alman Astronom Regiomontanus metal bir sivrisinek ve kuş yapmıştı.Bunun uçabildiğine dair bazı rivayetler vardır.Onun İslam alimlerinden ve onların eserlerinden ilham aldığını gösteren durum ise El Battani’nin (877-918) astronomi eserine izah(şerh) yazmış olmasıdır.Eserinin ismi ise şudur:’’Johannes Regiomontanus’un ilaveleri ile Muhammed el Battani’nin astronomiye ait kitabı’’

Leonardo Vinci’ninde hiç biri denenmeyen ,çizimlerinde Al-Hazen den ilham aldığı ispatlanmıştır.

Sayramlı (İspiçapli) bir Türk alim bunlardan çok önce uçmanın fiziki nedenlerini araştırmış ,kuş kanat ,yüzey ve ağırlıkları arasında ki bağlantı üzerinde çalışmıştır.Aerodinamikte çığır açan bir eserdir.

Türkistan’ın Farab şehrinde doğan büyük Türk alim İsmail İbn Hammad Al Cevheri 10.yy da Nişabur da bir cami minaresinden cemaat huzurunda uçmayı denemiş fakat rüzgarın sert esmesi neticesinde kısa bir süre uçtuktan sonra düşüp vefat etmiştir.Cevheri bilinen ilk Türk hava şehididir.

Cevheriden 60 yıl kadar sonra İstanbul da Siraceddin isminde bir Türk tarafından yapılmış olan uçuş denemeside başarısızlıkla neticelenmiş ve Siraceddin de bu denemede hayatını kaybetmiştir.Joseph Gonuald bu olayın Bizan Hükümdarı Manuel Commenos’un Selçuklu Sultanı Kılıçarslan’ı anlaşma yapmak üzere İstanbul’a çağırdığı sırada düzenlenen şenliklerde yaşandığını belirtir.

Ünlü Havacılık tarihi uzmanı Vecihi Hür-kuş ta Oflu Uzun Hasan isimli bir Türk gencinin yaptığı kanatla Of Çayının bir yamacından atlayarak karşıya ulaştığını ancak zamanın yobaz medrese öğrencileri tarafından şeytanlıkla suçlanarak ,taşlanmak suretiyle öldürüldüğünü yazmaktadır.

9.yy da İslam da ilk uçma teşebbüsü İspanya da yapılmış Kristal imalini keşfeden İslam alimi Abbas B.Firnas 880 de ilk denemesini yapmış bir süre uçtuktan sonra sağ salim yere inmiştir.

Çok fazla malumatımız bulunmamasına rağmen Osmanlı da da ilk uçma denemelerinin Kanuni devrinde başladığına dair Dr. John Wielkins’in 1638 de yazdığı ‘’Wilkins Discovery of a new world’’ isimli eserde bilgiler vardır.

"Hazerfen Ahmet Çelebi: Evvela Ok meydanının minberi üzerinde rüzgârın şiddetinde
kartal kanatlarıyla sekiz dokuz kere havada uçarak talim etmiştir. Sonra Sultan Murad Han Sarayburnu'ndan Sinan Pasa köşkünden seyrederken, Galata kulesinin ta tepesinden lodos rüzgârıyla uçarak Üsküdar'da Doğancılar meydanına inmiştir. Sonra Murad Han kendisine bir kese altın ihsan ederek: Bu adam pek korkulacak bir adamdır, Her ne isterse elinden geliyor. Böyle kimselerin durması doğru değil diye Cezayir'e sürmüştür. Orada vefat eyledi"

Lagari Hasan Çelebi ,Sultan 4.Murad zamanında hükümdarın Kaya İsmihan isimli kızının Sarayburnunda yapılan doğum şenlikleri sırasında 1663 de kendi yaptığı roket fişeğe binerek yükselmiş ve sonra salimen Sinan Paşa Kasrı önünde denize iniş yapmıştır.Uçuş için 60-65 kg barut macunundan yapılmış ,7 kollu fişek kullanılmıştır.

Lagari’nin Kırım’a gittiği ve orda vefat ettiği bilinmektedir.Ruslarında ilk roket tekniği çalışmalarının Ukrayna da Lagari’nin  bölgeye gitmesinden hemen sonra başladığı Rus İlim adamları özellikle S.N.Kuzmensko tarafından belirtilmiştir.

3.Ahmed zamanında Humbaracılar sınıfının 2. halifesi Ali Ağa’nın yazdığı eserde ‘’Ümmül Gaza’’ kale kuşatmalarında kullanılabilecek kendi icadı olan bir tulumba adlı silah (Roket) resimlendirilip tarif edilmiş ,hatta savaşlarda başarısızlığın nedeni olarakta yeni silahlar geliştirilememesi ileri sürülmüş ve silah teknolojisinde AR-GE  tavsiye edilmiştir.

Dünyada Uçak keşfedilmeden önce Bebekli Atıf Bey isimli bir zatta bir çeşit tayyere icad etmiştir.1861 de Bebek Protestan Bahçesi den harekete başladı.Havalandı fakat 10 metre kadar ilerledikten sonra düştü.Gazeteci Ebuzziya Tevfik Bey bu olayı anlatmıştır.

Buna yakın zamanlarda yine Of ta Veli Dreko ve Ahmet Hoca uçan martılara kafayı takmışlar ve vurdukları bir kartalın tahtadan benzerini yaparak 200 metre kadar uçmuşlardır.Sonra Of çayını geçmeyi kafaya koymuşlar fakat idareciler bu çalışmaları engellemişlerdir.

 

Araştırma:Tarkan Suçıkar