Türk Hükümdar tipi Karizmatik Hükümdarlık tipine girer.

Dünya devletlerinde Hükümdarlık anlayışı üç’e ayrılır.Gelenekçi Hakimiyet (Hükümdarlık) , Karizmatik Hakimiyet ,Kanuni Hakimiyet

Türk Hükümdar tipi Karizmatik Hükümdarlık tipine girer.Bu anlayışa göre yönetme yetkisi gelenek yada kanunlardan değil doğrudan doğruya Tanrı nın kendisinden gelen ve yönetici hanedana verilen doğa üstü niteliklerden kaynaklanır.Bu anlayışı kabul etmiş  bulunan halk hükümdara bu yetkiyi Tanrı verdiği için ,onun verdiği  her buyruğa uyar ,çıkardığı her kanunu tereddütsüz kabul eder.

Bu nedenle Asya Hun İmparatorlarının unvanı Gök Tanrının tahta çıkardığı ,Tanrı Kut’u demek olan Tan hu idi.(Günümüz Türkçesinde Tanju)Bu nedenle Atilla ya ‘’Tanrı nın Kılıcı’’ deniyordu.

Burada Kut anlayışını açıklamak ,Türklerin Hunlardan Osmanlılara kadar olan Hükümdarlarını ve onlara halk tarafından nasıl bakıldığını anlamak açısından faydalı olacaktır.

Eski Türk geleneklerine göre ‘’*kut’’siyasi güç,iktidar demektir.Bu güç hanedan üyelerine de Tanrı tarafından verilmiştir.Babadan oğula kan yoluyla geçer.Bu kanın kutsal sayılması düşüncesi Orta Asya Türk Devletlerinden Osmanlı Devletine kadar Türk Devletlerinden hepsinde vardır.Bu anlayış Osmanlı da hanedan üyelerinin idam edilmesinde kanlarının dökülmemesi ,bunun yerine yay kirişi ile boğulmaları geleneğinde dahi kendini gösterir.Ayrıca yine kut anlayışı nedeniyle Devlet tüm Türk devletlerinde hükümdar ailesinin ortak malı sayılırdı.Taht kavgalarınında temelinde tüm hanedan üyelerinde bu kut yetkisinin bulunmasıdır.

            Kutadgu Bilig de Kut şöyle açıklanır:’’Kut’un tabiatı hizmet,şiarı adalettir.Bey sen bu makama kendi gücün ve isteğinle gelmedin,onu sana Tanrı verdi.’’

            Türk Hükümdarının nihai amacı Cihan Hakimiyetidir.Fakat bu düşüncenin gayesi her ne kadar savaşla gerçekleşecek olsada barıştır.Zaten Türk Devleti anlamına gelen ‘’İl’’ kelimeside barış anlamına da gelmekle bu manayı açıkça ifade eder.Mete Han bir mektubunda bunu işaret ederek ,Tanrı nın kendisini barış isteyen insanları kurtarmak ve zavallıları korumak üzerine hükümdar yaptığını söylemektedir.

            7.ve 9. yy lar için Doğu Avrupa da Hazar Barışı (Pax Khazarica) ve yine Balkanlar ve Orta Doğu için Osmanlı Barışı (Pax Otomana) deyimlerini hatırlayınız.Böyle bir dönemi(Pax Romana) Romalılar Çağında Avrupa içinde mevzubahis edebiliriz.Fakat Roma bu barışı kendine ters tüm unsurları ezerek,korkudan sindirerek sağlamıştır.Hazar ve Osmanlı Çağındaki din,inanç ve düşünce özgürlüğünün esamesi dahi Roma Barışında okunmaz.

            Bakınız Bilge Kağan nasıl seslenir bize binlerce yıl öncesinden?

İyice düşündüm. Milletimi kalkındırayım, besleyeyim diye kuzeye, güneye ve doğuya on iki büyük sefer yaptım, savaştım. Ondan sonra Tanrı bağışlasın; talihim ve kısmetim varolduğu için Ötüken'i il tuttum.Açları doyurdum, çıplakları giydirdim. Yoksul milleti zengin kıldım. Az milleti çoğalttım. Artık kötülük yok.

Görüldüğü üzere Türk hükümdarı halkına ettiği hizmetle övünmektedir.Birde düşünün ekmek bulamazlarsa pasta yesinler diyenleri…

Türklerde hükümdarın ilk görevi halkını doyurmak ve giydirmektir.Yani halkın refahı her şeyden önce gelen amaçtır. Hükümdarın diğer görevleri ise adaleti sağlamak, orduya komuta etmek, töreyi uygulamak ve Türk milletini bir araya toplamaktır

Hükümdarlık alametleri Otağ (Hakan çadırı) , Örgin (taht) , Sorguç (Börk denilen başlığa takılan at tüyü),Tuğ (Sancak) , Yay ve Davuldur.

Diğer birönemli durumda Türk Adaletidir.Günümüzde ne denli geçerli bir durumdur bilinmez ama Türk Hükümdarları o kadar adaletli ve kanuna riayetkardırlar ki ve bu öyle bir adalettir ki koca Osmanlı Padişahını bir gayri müslim ,kadı önünde diz çöktürür ve kolunun kesilmesine hüküm verdirebilir.

*Kut Türk Dilinin en eski ve en kadim kelimelerinden biridir.

Tarkan Suçıkar