Meşhur tarihçi Hammer’in Sultan Murad’ın yazı bilmediği ,ilim düşmanı olduğuna dair iddialarını okuduktan sonra bu iddalar üzerinde duralım;Epidor sakinleriyle, yâni Raguzalılar'la akdettiği bir ahidnâmenin imza şeklinde, onun yazı bilmediğinin delilidir.(767/ 1365). Adriyatik Denizi'nin bir körfezinde saklanmış gibi görünen ve asırlarca hilekârca ve ihtiyatkârca siyâseti sayesinde kendisini muhafaza etmiş olan küçük Raguza Cumhuriyeti Osmanlı Pâdişâhlarının yüce mukadderatını birinci olarak keşf ile, kendisini yine kendi ihtiyarlanyla onların himayeleri altına vaz' eyledi. Raguza elçileri tarafından idare olunan bu müzâkerelerin neticesi bir ahidnâme ile son bulmuştur. Osmanlılar'la bir Hıristiyan milleti arasında ilk akdolunan bu ahidnâme, Cumhuriyetin itâatkârlığını tasdik ile, senelik beşyüz duka vergi mukabilinde, gemilerin doğu sularında seyir ve ticâret serbestisi hakkında Pâdişah'ın himayesini te'mîn ediyordu.

Ahidnâmeyi tasdik zamanı gelince, Murad, imza etmesini bilmediğinden, elini mürekkebe batırarak -üç parmağı ortada birleşmiş ve baş parmağı ayrılmış olarak- ahidnâmenin ser-levhâsına bastı .(1) Bu imza şekli (Tuğra), I. Murad'ın halefleri olan padişahların hepsi tarafından kabul olunmuştur. Yalnız daha sonraları hattatların imzayı girift harflerle süsleyerek, saltanat tahtında bulunan pâdişâhın ismini husûsî şekilde yazmışlardır.  Tuğra, çizgilerinin bugün taklîd etmekte bulunduğu bu kaba el nişanesinin ortasına Pâdişah'ın ve pederinin ismiyle «El-Muzaffer Dâima» vasfı konulmaktadır. Sonraları bu alâmeti fermanların, ve beratların üstüne koymağa memur olan hattat «Nişancı-başı» unvanıyla devlet müsteşarı veyahut sultânın mührünün muhafazası hizmetim ki Devlet'in büyük memuriyetlerindendir- hâiz idi .

Murad'ın  ilimden hiçbir nasibi olmadığını ve ilimlerin kudretini hafife aldığını gösterir bir vak'a da, Şark edebiyat ve ilimler târihinde mümtaz bir mevki işgal eden üç âlimin onun saltanatı zamanında, kendilerine lâyık surette yaşayabilmek için, yabancı memleketlere gitmeğe mecbur olmalarıdır. Bunların birincisi riyâziyyûn (matematik âlimleri) dan Mahmud'dur ki, münevver fikirli hükümdar ve pek şöhretli hey'et-şinâs (astronomi âlimi) Uhığ Beğ'in muallimi olmuş, «Kadı-zâde-i Rûmî»  unvanıyla Semerkand camiinde ders vermiştir.İkincisi lisân âlimlerinden Molla Cemâlü'd-dîn Aksarayî'dir ki, Karaman'da Zincirli Medresesi'nde müstahdem bulunmuştu. Bu meşhur muhacirlerin üçüncüsü de akaîd âlimlerinden ve Kayseri hükümdarının kadısı Ahmed Burhânü'd-dîn dir. 

Kanaatimize göre ise  Sultân I. Murad'ın ahidnâmeye el basması, yazı bilmedi­ğinden olmamak gerektir. Kemâl Beğ'in Osmanlı Târîhi'nde de (s. 187) beyân olunduğu üzere resmî evraka pençe bas­mak Cengiz zamanında icâd olunmuştu; Cengiz elini kırmı­zı mürekkebe batırdığından, menşurlarına «al tanığa» deni­lirdi.

Ayrıca 1.Murad Han’ın mensup olduğu Osmanoğulları ailesi daha ilk devirlerinden itibaren ilim dostu olan emsalsiz savaşçı ve kumandanlar yetiştirdikleri gibi Orhan Gazi’nin kardeşi Alladdin örneğinde olduğu gibi bilgin ve alimlerde yetiştirmişlerdir.İlim düşmanı olduğu iddia edilen Murad onun yeğeni ve öğrencisidir.Bunun yanında o ünlü Şeyh Edebali’nin de torunudur.Etrafında hep İranlı yazar ve bilginler bulunduğu kaynaklarda belirtilir.

Gibbons’un da pek güzel tarif ettiği gibi Osman Gâzi etrafına bir ırk toplamış, Orhan Gâzi bir devlet vücûda getirmiş, fakat imparatorluğu Murâd-ı Hüdâvendigâr kurmuştur.

Cehaletin ilk düşmanı İslamdır.Bu nedenle Murad gibi tahta çıkmaya aday bir şehzadenin okuma yazma bilmeyecek kadar cahil bırakılması söz konusu dahi olamaz.

Tüm bunlara rağmen Sultan Murad böyle bir şekilde imza atmışsa bunu ,düşmanın elinde kalacak bir belgeye aslan pençesi şeklinde imza atarak her bakana korku salmak isteği şeklinde de yorumlayabiliriz.

Bundan başka bahsedilen devirde doğuda en basit vatandaşın dahi en azından okuma yazma bilmese dahi imzasını yada ismini kazıttığı bir mühür yada yüzük taşıdığı bilinmektedir.

Tarkan Suçıkar

(1) Hammer’in dipnotuna göre -Engel, Raguza Târihi, s.  141.- Bu ahidnâme bugün Raguza Evrak mahzenindedir.