OSMANLI TARİHİ (1299 – 1922)
Kuruluş Devri      :  (1299 – 1453)                       Kuruluş Devri Padişahları :

Yükseliş Devri      :  (1453 – 1579)                     Osman Gazi        : 1281 – 1326

Duraklama Devri :  (1579 – 1699)                     Orhan Gazi          : 1326 – 1362
Gerileme Devri    :  (1699 – 1792)                      I. Murat               : 1362 – 1389
Dağılma Devri     :  (1792 – 1922)                      Yıldırım Bayezit  : 1389 – 1402

                                                                                  Fetret Devri         : 1402 – 1413
                                                                                 Çelebi Mehmet     : 1413 – 1421
                                                                                   II. Murat               : 1421 – 1451

Osmanlı Beyliğinin Kısa Zamanda Büyüme Nedenleri:

·   Anadolu’nun Durumu : Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Türk Birliği bozulmuş, beylikler kurulmuştur. XIII. Y.y. sonlarına doğru İlhanlılar’ın Anadolu’daki baskısı azalmıştır. Anadolu beylikleri arasında mücadeleler vardır. Anadolu siyasi birlikten yoksundur.

·   Bizans’ın Durumu : Bizans, taht kavgalarına sahne olmakta, merkezi dinlemeyen tekfurlar(vali,bey) birbirleriyle mücadele halindeydiler. Bizans kendini Sırp, Bulgar saldırılarına karşı korumaya çalışmaktadır. Anadolu’da (İznik, İzmit, Bursa) az miktarda toprak elinde kalmıştır.

·         Balkanlar’ın Durumu : Balkanlar’da da merkezi bir otorite bulunmamakta, en güçlüleri Sırp ve Bulgar krallıkları olmak üzere, Eflak, Boğdan, Bosna gibi prenslikler vardır. Balkan halkı da Bizans halkında olduğu gibi baskıcı yönetim ve ağır hapisler altında ezilmekte ve Osmanlı’yı kurtarıcı olarak görmekteydiler.Osmanlı’nın kurulduğu coğrafi konum (Bizans sınırında bulunması)

1.      Bizans’ın zayıflığı, Tekfurlar arası mücadelelerden istifade etmeleri

2.      Beylikler arası mücadelelere girmemeleri

3.      Sürekli cihat ve gaza politikası gütmeleri

4.      Türkmenler’in sempatisini kazanmaları ve sürekli göçlerle beslenmeleri, Ahilerin, şeyhlerin, erenlerin desteğini almaları

5.      Feth ettikleri bölgelerde izledikleri siyaset (İskan politikası)

6.      Padişahların çok yetenekli olması Merkeziyetçiliğin sağlanması

7.      Avrupalılar’ın Yüzyıl Savaşları’yla uğraşması

                     KURULUŞ DEVRİ(1299 – 1453)
OSMAN GAZİ DÖNEMİ( 1281–1326)

       Moğollar’ın önünden kaçan Kayı aşireti, Ertuğrul Gazi yönetiminde Anadolu’ya gelmiş ve Söğüt, Domaniç bölgesine yerleşmiştir. 1281’de Osman Bey aşiretin başına gelmiştir. Osman Bey, tekfurlar arası mücadelelerden faydalanarak Karacahisar, Yarhisar, İnegöl, Bilecik ve Yenişehir’i almıştır. Bütün bu gelişmeler 1302 Koyunhisar Savaşı’na sebep olmuştur. Osmanlılar’ın kazandığı bu savaş Bizans ile yapılan ilk savaştır. Osman Gazi 1314’ten itibaren Bursa’yı kuşatma altına almış, 1320’de hastalanmış, ölümüne kadar oğlu Orhan Bey vekâleten işleri yürütmüştür. Sonuçta Bursa tekfuru Bursa’yı Osmanlılar’a teslim etmiştir. (1326)

Not: Osman Bey babasından devraldığı aşireti beylik haline getirmiştir. İlk Osmanlı parası Osman Bey döneminde basılmıştır.

Not: Osmanlı Devleti kuruluş döneminde Teokratik (din kurallarıyla yönetilen) bir devlettir.  Gaza ve Cihat bu özelliği doğrular. XVI. yüzyıl başlarında halifeliğin Osmanlı padişahlarına geçmesinden sonra bu teokratik yapı pekişmiştir. 

ORHAN GAZİ DÖNEMİ( 1326–1362)

·   1326’da Bursa’yı başkent yapmış, İznik’i kuşatması ile 1329 Maltepe (Palekanon) Savaşı’na sebep olmuştur. Bu savaş Bizans’ın Anadolu’daki etkinliğini kaybetmesine ve Kocaeli yarımadasının fethine neden olmuştur. İznik, İzmit’in fethi tamamlanmıştır. 

·   1345’de Karesi Beyliği alınarak Anadolu Türk birliğini kurma çalışmaları başlamıştır. Bu olayın en önemli yönü Rumeli’ye geçişin kolaylaşmasıdır. Donanma elde edilmiştir.

·   Ahilerin elindeki Ankara’yı ele geçirmiştir.

·   Bizans’ta taht karışıklığı ortaya çıkmış imparatorluğunu ilan eden Kantakuzen Orhan Bey’den yardım istemiştir, yapılan yardımlara karşılık olarak Çimpe kalesi ( Rumeli’ye geçiş) alınmıştır. (1353)

Teşkilatlanma Çalışmaları: Orhan Gazi babasından aldığı beyliği devlet haline getirmiştir. Kurumsallaşmanın başladığı bu dönemde; ilk divan, ilk vezirlik, yaya ve müsellem adıyla ilk düzenli ordu, İznik’te ilk medrese, ilk donanma ve ilk vakıf örgütü kurulmuştur.

**İskan politikasının sonucunda; 1-Balkanların Türkleşmesi ve bölgede Türk kültürünün yerleşmesi sağlanmıştır.

                                                          2-Geride düşman kuvveti bırakılmadığı için Osmanlıların Rumeli’de güvenle ilerlemesi sağlanmıştır.                          

                                                          3-Anadolu’daki yurtsuz Türkmenlere yeni yurtlar bulunmuştur.  

                                                          4-Osmanlılar Balkanlarda ele geçirdikleri yerlerde halka hoşgörülü ve adaletli davranmışlar, halkın inançlarına, geleneklerine, dillerine ve kutsal saydıkları değerlere dokunmamışlardır. Osmanlı Devleti’nin bu şekilde davranması Balkanlara yerleşmesini ve ele geçirdiği topraklarda tutunmasını kolaylaştırmıştır.

I. MURAT DÖNEMİ( 1362-1389)

·   Balkanlar’daki Faaliyetleri : Bulgar ve Bizans ordularıyla yapılan 1363 Sazlıdere Savaşı’yla Edirne fethedilmiştir. Bu gelişmeler Osmanlılar’ın Haçlılar’la yaptığı ilk savaş olan 1364 Sırpsındığı Savaşı’na neden olmuştur. Sonuçta Bulgarlar hakimiyet altına alınmış, Edirne başkent yapılmıştır. 1371 Çirmen Savaşı ile Sırplar da Osmanlı’ya bağlanmıştır.
     1388 Ploşnik Bozgunu’nun (ilk yenilgi) Balkanlar’da uyandırdığı heyecan, Türkler’i Balkanlar’dan atma isteği ve daha önceki savaşların intikamını alma düşüncesiyle yeni bir haçlı ordusu toplanmıştır. I. Murat, Anadolu beyliklerinden ‘de aldığı yardım ile Haçlılar’ı Kosova’da büyük bir mağlubiyete uğratmıştır. (I. Kosova Savaşı 1389). I. Murat savaş meydanını gezerken bir Sırp tarafından şehit edildi.

Not 1: Osmanlılar, topu ilk kez düşmanı korkutmak amacıyla bu savaşta kullandılar.

·   Anadoulu’ daki Gelişmeler:Anadolu beylikleriyle iyi geçinilmiş akrabalık bağları kurulmuştur. Germiyanoğulları’ndan çeyiz yoluyla Tavşanlı, Simav, Hamitoğulları’ndan satın alma yoluyla Göller yöresini topraklarına katmıştır. Karamanoğulları ile ilk ilişkiler başlamıştır.

·   Teşkilatlanma Çalışmaları:  Divan geliştirilmiş, defterdarlık, İlk vezir-i azamlık, kazaskerlik makamları kurulmuş, mali teşkilatın temelleri atılmış, Rumeli Beylerbeyliği kurulmuş, Yeniçeri Ocağı ve Acemi Oğlanlar Ocağı temelleri atılmıştır(Pençik usulüne göre). Osmanlı tarihinde ilk kez sultan unvanını kullanmış, Haçlılar’la ilk kez mücadele etmiştir. Tımar sistemi ilk kez uygulanmıştır. Veraset sisteminde değişiklik yaparak, “Ülke hükümdar ve oğullarının ortak malıdır.” anlayışını getirmiştir.

YILDIRIM BAYEZİD DÖNEMİ( 1389-1402)

·   Anadolu Türk Birliğini Kurma Çalışmaları : Osmanlı aleyhine faaliyetlere girişen Anadolu beylikleri üzerine yürüyen Yıldırım Bayezit 1390’da Germiyan, 1391’de Aydın, Saruhan, Hamit ve Menteşeoğulları’nı, 1392’de Candaroğulları’nı (Sinop hariç) 1397’de Akçay Savaşı’yla Karamanoğulları’nı, 1398’de Kadı Burhanettin Devleti’ni topraklarına katarak Anadolu Türk Birliğini ilk kez kurmuştur.

--Osmanlılara kendi isteği ile katılan beylikler: Karesioğulları, Germiyanoğulları

--Osmanlılara ilk katılan beylik: Karesioğulları

--Osmanlılara son katılan beylik: Ramazanoğulları

--Osmanlıları en çok uğraştıran beylik: Karamanoğulları (kendilerini Anadolu Selçukluların mirasçısı olarak görürler).

·   İstanbul Kuşatmaları : Y. Bayezit İstanbul’u ilk kez kuşatan Osmanlı padişahıdır. İstanbul’u iki kez kuşatmış ve bu amaçla Anadolu Hisarı’nı yaptırmıştır. Fakat; Niğbolu Savaşı ve Timur tehlikesi yüzünden kuşatmalara ara vermek mecburiyetinde kalmıştır.

·   Niğbolu Savaşı (1396) :

Bizans’ın yardım isteği, Papa’nın kışkırtmaları ve Osmanlılar’ı Balkanlar’dan atmak istemeleri neticesinde ortaçağın en büyük Haçlı Seferi olan Niğbolu Savaşı meydana gelmiştir. Haçlılar büyük bir bozguna uğramışlar, Osmanlılar’ın Balkanlar’daki hakimiyeti güçlenmiştir.

·   Ankara Savaşı (1402) :

Sebepleri:   § Karakoyun’lu Kara Yusuf ve Celayir’li Ahmet’in Yıldırım’a sığınması
                    § Anadolu beylikleri beylerinin Timur’a sığınarak O’nu kışkırtması
                    § Aralarındaki sert mektuplaşmalar
                    § Timur’un Sivas’ı ele geçirip yağmalaması
                    § İki hükümdarın da cihan hakimiyeti düşüncesine sahip olması
                    § Timur’un Çin seferi öncesinde sınırlarının batısını güvenlik altına almak istemesi

Sonuçları:   § Karatatarlar’ın ve Anadolu beylikleri kuvvetlerinin ihanetine uğrayan Osmanlı mağlup olmuş,
                    § Esir düşen Bayezit, bu hayata dayanamayarak ölmüş,
                    § Anadolu beylikleri (Karesi ve Eretna hariç) yeniden kurulmuş,
                    § Kardeşler arası taht kavgaları (Fetret devri) başlamış, Osmanlı Devleti dağılma tehlikesi geçirmiş,

                    § İstanbul’un alınması ve Bizans’ın yıkılması gecikmiş, Balkanlar’daki ilerleyiş durmuştur.
FETRET DEVRİ (1402 – 1413)

Şehzade Süleyman, İsa, Musa ve Mehmet arasında 11 yıl süren mücadelelerden Çelebi Mehmet galip çıkarak birliği yeniden kurmuştur.
Not 1:Bu dönemde Balkanlar’da önemli bir isyanla karşılaşılmamasının temel nedeni hoşgörülü ve adil bir yönetim uygulanmasıdır.
Not 2:Bu dönemde Avrupa’dan saldırı olmamasının en önemli sebebi Yüzyıl Savaşları’dır.

ÇELEBİ MEHMET DÖNEMİ (1413 – 1421)

·   Çelebi Mehmet II. kez Anadolu Türk birliğini kurma çalışmalarını başlatmış ve Saruhanoğulları’nı ortadan kaldırmıştır. Aydınoğulları’ndan İzmir’i almış, Karamanoğulları’yla mücadele etmiştir.

·   Eflak ( Romanya) Osmanlılar’a bağlanmıştır.

·   Venedikliler’le ilk deniz savaşı yapılmış, fakat başarılı olunamamıştır. (1416)

·   Şeyh Bedrettin İsyanı : Şehzade Musa’nın kazaskerliğini yapan Şeyh Bedrettin Rumeli’ye geçmiş, fikirlerini yayarak yeni bir saltanat kurma iddiasıyla isyan etmiştir. İsyan bastırılmış Şeyh Bedrettin öldürülmüştür. (1420). Dini ve sosyal içerikli ilk ayaklanmadır.

·   Şehzade Mustafa İsyanı : Timur’un beraberinde Semerkant’a götürdüğü Şehzade Mustafa, Timur’un ölümünden sonra Anadolu’ya dönerek isyan etmişse de mağlup olarak Bizans’a sığınmıştır.

II. MURAT DÖNEMİ (1421 – 1451)

·   Taht değişikliğinden istifade ile Bizans’ın kışkırttığı Şehzade Mustafa’nın isyanı bastırılarak öldürülmüştür. (Düzmece Mustafa Olayı) . İsyanı kışkırtan Bizans üzerine gidilerek İstanbul kuşatılmışsa da başarılı olunamamıştır.

·   Anadolu Türk birliğini kurma çalışmalarına devam edilmiş, Menteşe, Hamit, Aydın ve miras yoluyla da Germiyanoğulları Osmanlı Devleti’ne bağlanmıştır. Karamanoğulları’yla mücadele edilerek Beyşehir, Seydişehir alınmıştır.

·   Bir taraftan Anadolu beylikleriyle mücadele eden Osmanlı Devleti diğer taraftan Balkanlar’da özellikle Erdel beyi Hünyadi Yanoş karşısında arka arkaya başarısızlıklar almıştır. Bunun üzerine 1444’te Edirne Segedin Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre ;

1.      İki taraf arasında 10 yıl savaş yapılmayacak

2.      Sırbistan yeniden kurulacak, fakat Osmanlı’ya vergi verecek vs.
Önemi:Osmanlılar’ın imzaladığı ilk önemli antlaşmadır.

·   Segedin Ant. sonrasında II. Murat’ın 12 yaşındaki II. Mehmet’i tahta geçirmesi yeni bir haçlı ordusunun toplanmasına sebep olmuştur.

·   VARNA SAVAŞI (1444) : Yeniden ordunun başına geçen II. Murat Haçlıları büyük bir bozguna uğratmıştır.

·   II. KOSOVA SAVAŞI (1448) :
Sebepleri:  1. Bizans’ın ve papanın kışkırtması

                  2. Türkler’i Balkanlar’dan atma düşüncesi

                  3. Varna Savaşı’nın intikamını almak istemeleri

Sonuçları:  1. Bu  galibiyet bir dönüm noktasıdır. Haçlılar’ın son saldırısı, Osmanlılar’ın son savunmasıdır(II. Viyana’ ya kadar).

                   2. Bizans’ın İstanbul’u kurtarmak için Haçlılar’dan yardım alma ümidi sona ermiştir.

                   3.Balkanlar’ın bir Türk yurdu olduğu,Türkler’in Balkanlardan atılamayacağı anlaşılmıştır.

*1451’de II. Murat’ın ölümüyle II. Mehmet, yeniden tahta geçmiştir.

**Osmanlı başkentleri kuruluş döneminde doğudan batıya doğru bir istikamet takip eder.

[Söğüt→Bilecik (1288)→ Karacahisar (1301) →Bursa(1326)→ İznik (1329)→Edirne (1365)→İstanbul (1453)]. Bunun nedeni ise Osmanlıların fethedilen topraklara yakın olmak istemesidir. Osmanlıların başkentleri fetih yönünde ilerler diyebiliriz.