Bu durumda Türklüklerini inkar etmelerine rağmen artık bu konuda bilimsel olarak Türklüklerini reddedemeyen Bulgar Devleti ve toplumunun bu gerçekten ürkmeleri ve bizimkilerinde onları rahatsız etmeme istekleri ne derece etkilidir bilemeyiz ama Objektif tarih ve tarihçilik anlayışının bundan etkilenmemesi gerektiği inancındayız.

Şimdi bize oldukça ilginç bilgiler sunan Bulgar Tarihine kısaca göz atabiliriz.Böylece hem Bulgar Türklerinin kökenini hemde Hıristyanlaşma sürecini açıklamış olacağız.

Atilla dan sonra dağılma sürecine giren Hunlar hükümdarları İrnek zamanında Orta Avrupada tutunamayacaklarını anlayarak Ukrayna çevresine Atilla’nında doğduğu ve adını aldığı topraklara İtil Nehri kıyılarına çekildiler.Aynı dönemde baskılar sonucu bölgeye bir başka Türk topluluğu olan Ogur (On Oğur) larda göç ettiler.İki grup bölgede kısa sürede kaynaştı.Bulgar kelimesi bu manada karışmakve karışmış anlamında olan bulamak ,bulgamak fiillerinden gelir.

630 da Orta Asya da Göktürk Devleti Fetret devrine girince Hazarlar gibi Bulgarlarda bağımsız hareket etmeye başladılar.Büyük Bulgar Devletinin Kurt Han tarafından kuruldu.Onun soyu Mete’ye dayanıyordu.Ancak devlet kısa ömürlü oldu.Hazar Devleti baskısıyla kurucusunun ölümünden az sonra devletide yıkıldı.(665)

Bayan Han’ın kardeşi Asparuh Bulgar kitleleri ile Balkanlara göç etti ve Tuna Bulgar devletini kurdu.(679)Bu devlet İtil Bulgarları kadar büyük olmamakla beraber Ogur Türklerinin en uzun ömürlü siyasi teşekkülü oldu.Bu devlet Bizans ve Avar İmparatorlukları arasında kalmasına rağmen durumu çok iyi idare etmiştir.Slavlarda bu dönemde onlara bağlanmıştır.Bizans’ın içişlerine karışacak kadar güçlenmişler 2. Justinyanus’un tahta 2.defa çıkışında rol oynamışlardır.

717-718 yıllarında Arapların İstanbul Kuşatmalarına karşı Tuna Bulgarları Bizansla beraber hareket ederek Bizansla anlaşma yapmışlardır.Ancak Bulgar hanlarının birbirine düşmesiyle Bizans saldırılarının başlaması gecikmedi.Bulgar toprakları tahrip edildi.Bu esnada Bulgar tahtına büyük bir asker ve devlet adamı olan Krum çıktı.(803-814)Üzerine gelen Bizans ordusuna büyük bir darbe indiren Krum’un ayaklarına Bizans İmparatoru Nikophoros’un cesedide bu savaşlar sonunda serildi.Bu 500 yıldır ilk defa bir Bizans İmparatorunun savaş meydanında ölümü idi.Bunun akabinde Krum büyük bir ordu ile üzerine gelen Bizans İmparatorum Mikael II yide yenilgiye uğrattı.Krum Altın yaldızlı bayrağını Yedikule surlarındaki Yalduzlu kapı (Porta Aurea) ya asmaya yemin etmişti.Sofya ,Niş ve Belgrad’ı aldı.Edirne yi İstanbul’u kuşattı(814)Fakat çatışmaların en ateşli anında ağzından burnundan kan gelerek öldü.Bu durum da zehirlenmiş olması muhtemeldir.

Oğlu Omurtag(Türkçesi Kartalcık) Bizansla anlaştı.Bu dönem en güçlü dönemdir. Fakat aynı dönemde devlette Slavların çoğalması sonucu etnik baskı artmaya başlamıştır.Ne yazık ki devlet ve toplum Slavlaşmaya başlamıştır.Bu süreç ,864 de Boris Han’ın Ortodoksluğu kabul etmesiyle birlikte Türklükten kesin şekilde kopuşuda beraberinde getirmiştir.Artık Tuna Bulgarları Slav-Bizans Kültürü çerçevesine girmişlerdir.Boris Han da son defa han ünvanını kullanan Bulgar hükümdarıdır.Zira oğlu Simeon bunuda değiştirmiş ve Çar ünvanını kullanmaya başlamıştır.

            Aynı dönemde ise İtil kıyılarındaki Bulgarlar Türk-İslam Tarihi için bir dönüm noktası oluyorlardı.

İtil Bulgar devletinin ilk devirleri hakkında bilgilerimiz Rus Knezleri ile bazı münasebetler ile kısıtlıdır.Fakat 900 yılından itibaren özellikle Abbasiler devleti ile olan münasebetlerden haberdarız.

            Bölgede Hun ,Sabar, Uz ve Hazar Türkleri ile karışan ve Moğol İstilasına kar 5,5 asır hükmeden İtil Bulgarlarının başşehri Bulgar 9.-12. yüzyıllar arasında Doğu Avrupa nın en mühim ticaret merkezidir.

İtil Bulgarları 10. yy da dahi Türk Teşkilat ve ünvanlarını kullanmaya devam etmekteydiler.

            Bu devlet ile ilgili en mühim kaynaklardan birisi de İbn-i Faldan Seyahatnamesidir. 900 yılı civarında İslamı benimsediği anlaşılan İtil Volga Bulgar Devleti hükümdarı Almış (Almuş) Han ,921 de Abbasi Halifesi Muktedir den İslam’ı doğru öğrenebilmek ,cami ve minber ile düşmanlardan korunmak için kale yapabilmelerini sağlayacak kişilerden oluşan bir heyet gönderilmesini talep eder.

            922 senesinde içinde İbn-i Fadlan’ında bulunduğu heyet Almış Han’ın huzuruna çıkar.Heyeti Han şükür secdesine kapanarak tekbirlerle karşılar.Han hutbelerde okunması için adını Halifenin ismiyle Cafer olarak değiştirir.Kafir olduğunu söylediği babasının adınıda Abdullah olarak hutbelerde okutur.Ülkesinde kadılık makamıda kurulur ve devlet Doğu Avrupa da İslam’ın temsilcisi durumuna gelir.

            943 de artık Abdullah oğlu Cafer olarak anılan Almış Han’ın oğlu hac’ca gider.Abbasi Halifesi ile de görüşür.

            Kiev Hanlığı ile mücadele ederler.1236 da Moğol saldırıları ile ülke tarumar olur.1361 de Altınordu Devletinin 1391 de de Timur’un saldırılarına uğrarlar.Daha sonra Hazar Hanlığına bağlanırlar.Onların nesillerini bu gün Çuvaş Türklerinin sürdürdükleri kabul edilir.

Tarkan Suçıkar