SON MEBUSAN MECLİSİ’NİN AÇILMASI                   (12 Ocak 1920)

     Son Osmanlı Mebusan Meclisi İstanbul hükümeti ve İtilaf devletlerinin istekleri doğrultusunda İstanbul’da toplanmıştır.

*Sebepleri

1.      Amasya görüşmeleri’nde meclisin toplanması için seçimlerin yapılmasına karar verilmiştir.

2.      Seçimlerin yapılması ve Meclisin açılması konusunda Temsil Heyeti İstanbul Hükümeti ve İtilaf devletleri aynı görüşü paylaştılar.

3.      M. Kemal Erzurum mebusu seçildi ve İstanbul’a gidemedi. (Hakkındaki tutuklama emrinden dolayı.)

4.      Ankara’da toplantı yapan M. Kemal meclis çalışmalarına katılacak arkadaşlarından;

a)           Misak-ı Milli’nin kabul ettirilmesini,

b)           Kendisinin meclis başkanı seçilmesini,

c)           Müdafa-i Hukuk grubunun kurulmasını istemiştir.

Yorum:  Bu isteklerden sadece Misak-ı Milli gerçekleşmiş, Müdafa-i Hukuk grubu yerine geniş tabanlı fellah-ı Vatan grubu kurulmuştur.

 

Not:  1-)İtilaf devletlerinin meclisin açılmasına tepki göstermesinin sebebi İstanbul’da toplanan meclisin aleyhine karar alınmayacağına inanmalarıdır.

         2-)Meclisi Mebusan ve Temsil Heyeti ilk kez ortaklaşa yaptıkları çalışmalar sonuçunda Misak-ı Milli’yi kabul etti.

*Sonuçları

     Misak-ı Milli’nin kabulu ile;

1. 16 mart 1920’de İtilaf devletleri İstanbul’ resmen işgal ettiler.
2. Meclis-i Mebusan dağıtıldı ve bazı milletvekilleri sürgüne gönderildi.

Not:  1-)Meclis-i Mebusan’ın hukuksal varlığı sona erdi.

         2-)Anadolu’da yeni bir meclisin açılmasına zemin hazırladı.

*Uyarılar

1. İşgalci devletlerin meclisin İstanbul’da toplanmasını kabul etmelerinin amacı; işgallerine hukuksal dayanak oluşturacak kararlar çıkarttırmaktır.
2. Hakkında tutuklama kararı olduğu için İstanbul’a gidemeyen Mustafa Kemal, Ankara’da görüştüğü milletvekillerinden isteklerde bulunmuş; mecliste halkın istekleri doğrultusunda kararlar aldırmak için Müdafaa-i Hukuk grubu oluşturulmasını ve kendisinin başkan seçilmesini vurgulamıştır.
3. Mebusan Meclisi toplandığında M. Kemal’in isteklerinin yerine getirilmemesinin nedeni saltanat ve hilafet yanlılarının ağır basması ve milletvekillerinin görüş değiştirmesidir.
4. İtilaf devletleri meclisin açılmasını destekledikleri halde Misak-ı Milli kararlarının alınmasından sonra İstanbul’u resmen işgal etmişlerdir.(16 mart 1920) Bu olayda farklı tutum içinde olmalarının nedeni meclisten beklentilerine uygun karar çıkmamasıdır.
5. Mustafa Kemal’in haklılığını ve ileri görüşlülüğünü kanıtlayan olan, İtilaf devletlerinin İstanbul’u resmen işgal etmeleridir.
6. Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde Müdafaa-i Hukuk grubu yerine Fellah-ı Vatan grubu oluşturulmuş; Misak-ı Milli kararları hazırlanmıştır.