MONDROS ATEÅžKES ANTLAÅžMASI (30 Ekim 1918)

*Sebepleri

1.          Bulgaristan’ın savaştan çekilmesi ve Osmanlı Devletinin Almanya ile bağlantısının kopması.

2.          Osmanlının bir çok cephede mücadele etmesi.

3.          Osmanlının askeri ve ekonomik gücünün savaşacak durumda olmaması

4.          Osmanlı devlet adamlarının Wilson  ilkelerine güvenmesi.

Not:  Antlaşma imzalanırken ittihat ve Terakki Parti Hükümeti (Talat Paşa) istifa etti, yerine Tevfik Paşa hükümeti kuruldu. Buda istifa etti, yerine Ahmet İzzet Paşa hükümeti kuruldu. Bu hükümet antlaşma devletlerinden barış istedi. Antlaşmayı Osmanlı Devleti adına Rauf Orbay imzaladı.

*Antlaşmaya Göre

1.          Boğazlar ve çevresi İtilaf Devletlerine bırakılacak.(Anadolu ve Rumeli toprakları ayrılmış, toprak bütünlüğü bozulmuştur.)

2.          Asayişi sağlamak dışında kalan tüm Osmanlı ordusu terhis edilecek.

3.          Vilayet-i Sidde’de (Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ ve Sivas) karışıklık çıkarsa itilaf devletleri buraları işgal edebileceklerdir. (Doğu Anadolu’da planlı Ermeni Devletinin kurulmasına zemin hazırlamıştır.)

4.          Karayolu, demiryolları, denizyolları ve limanlar İtilaf devletlerinin denetimine bırakılacak.

1. Osmanlı gemileri itilaf devletlerinin belirlediği yere demirlenecektir. (Osmanlıyı savunmasız bırakmış, işgalleri kolaylaştırmıştır.)

6.                  İtilaf devletleri güvenliklerini tehlikede gördükleri yeri işgal edebileceklerdir. (En tehlikeli madde). (Bütün Anadolu’nun işgal edebileceğini gösterir. Anadolu’nun parçalanmasına ve işgallerin başlamasına neden olmuştur. Egemenlik hakkımızı yok etti.)

*Genel Yorum

·         Bu antlaşma ile Osmanlı fiilen sona erdi.

·         İşgallere zemin hazırlamıştır.

·         Bu durum bölgesel direniş cemiyetlerinin kurulmasına neden olmuştur.

·         Antlaşma hazırlanırken Osmanlı devlet adamlarının görüşü alınmamış, zorla yazılmıştır.

·         Gizli antlaşmalar uygulamaya konulmuştur.

·         Ermeni devletinin kurulmasına ortam hazırlamıştır.

·         Rusya’nın savaştan çekilmesi üzerine İtilaf devletleri Osmanlı topraklarını kesin olarak paylaşamamıştır.

·         Osmanlı devletinin işgallere karşı yetersiz kalması Kuvay-i Milliye’yi başlatmıştır.

Not:  İşgallere karşı halkının ilk tepkisi bölgesel direniş Cemiyetlerinin kurulmasını sağlamıştır.

*Uyarılar

1.      Osmanlı devleti Wilson ilkelerine güvenerek ve umut bağlayarak Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalamıştır.

2.      Mondros Ateşkes Antlaşması’nda itilaf devletlerini İngiltere temsil etmiştir.

3.      7. madde işgallerin gerekçesi ve dayanak noktası olmuştur.

4.      Bu antlaşmaya göre ilk işgal edilen yer Musul’dur.

5.      Musul Misak-ı Milli sınırları içinde sayılır.Bunun nedeni Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında Türk ordusu tarafından korunmakta olmasıdır.

6.      Wilson ilkeleri itilaf devletlerince kendi çıkarlarına uygun şekilde yorumlanmış ve bu devletler Paris Barış Konferansı’nda Manda adı altında sömürgeci politikalarını sürdürmüşlerdir.

7.      Milletler Cemiyeti adına bir ülkenin başka bir devlet tarafından yönetilmesine Mandater Sistem denir.

8.      1919 Paris Konferansı’nda İngiltere’nin İzmir’in Yunanistan’a verilmesini istemesi,antlaşma devletleri arasında görüş ayrılığına neden olmuştur.

9.      Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 24. maddesi ise Doğuda,bir Ermenistan devleti kurulmasını sağlamıştır.

10.  Mondros Ateşkes uygulamasıyla başlayan işgaller I. Dünya savaşı sırasında itilaf devletlerinin aralarında yaptıkları gizli paylaşım tasarılarına dayanmıştır.

1. Mondros Ateşkes antlaşması Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda Osmanlı devleti adına bahriye nazırı Rauf Bey, İtilaf devletleri adına İngiliz amirali Kaltrope tarafından imzalanmıştır.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NIN UYGULANMASI SONUCU YAPILAN İŞGALLER

1.      3 Kasım 1918’de Musul İngilizler tarafından işgal edildi. (ilk fiili işgal başlamıştır.)

2.      13 Kasım 1918’de İtilaf devletleri donanması İstanbul’a geldi ve İstanbul’u denetim altına aldı.

3.      İngilizler İzmit,Samsun,Merzifon ve Batum’a yerleşti. Urfa ve Maraş’ı işgal etti.

4.      Fransızlar Adana ve çevresini işgal ettiler.

5.      İtalya Antalya ve Konya’yı işgal etti.

6.      Yunanistan, 18 ocak 1919’da Paris Konferansı gereğince İzmir ve çevresini ilk kez resmi olarak işgal etmiştir.