MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NDAN SONRA KURULAN CEMİYETLER

ZARARLI CEMÄ°YETLER

A) AZINLIKLARIN KURDUÄžU CEMÄ°YETLER

         I.      MAVRİ MİRA : Eski Bizans Devletini yeniden kurmak ve Yunan işgalini kolaylaştırmak.

       II.      PONTUS RUM : Trabzon ve çevresinde Pontus Rum devletini kurmak.

      III.      ALYANS ISRAİLİT MAKABI : Filistin de kurulacak Yahudi Devletine destek vermek.

*Zararlı Cemiyetlerin Özellikleri

1.      İtilaf devletlerinin desteğiyle kurulmuştur.

2.      Anadolu’nun işgalini kolaylaştırmaya yönelik çalışma yapmıştır.

3.      Dayanak noktası Wilson ilkeleri olmuştur.

4.      Anadolu’da başlayan milli uyanış hareketini durdurmaya çalışmışlardır.

Ortak Amaçları:  Osmanlı Devletini bölmek, parçalamak ve işgalleri kolaylaştırmak.

B) MİLLİ VARLIĞA DÜŞMAN CEMİYETLER

         I.      SULH & SELAMET-İ OSMANİYE FIRKASI : Vatanın kurtuluşunu padişah ve halifenin emirlerine uymakta olacağını savunmuşlardır.

       II.      TEALİ İSLAM CEMİYETİ : Kurtuluşun islami kurallara uymak ve halifeyi desteklemekle mümkün olacağını savunmuşlardır.

      III.      KÜRT TEALİ CEMİYETİ : Wilson İlkelerine dayanan doğuda bir Kürt Devleti kurmayı amaçlamışlardır.

    IV.      HÜRRİYET & İTİLAF CEMİYETİ : İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kurulmuştur. Milliyetçiliğe karşıdır. Mondros’tan sonra Milli Mücadele aleyhine çalışmıştır.

      V.      WİLSON PRENSİPLERİ CEMİYETİ : Amerika’nın himaye ve mandacılığını istemişlerdir.

    VI.      İNGİLİZ MUHİPLER CEMİYETİ : İngiliz manda ve himayesini istemişlerdir.

FAYDALI CEMÄ°YETLER

*KuruluÅŸ Sebepleri

         I.      İşgallerin başlaması.

       II.      Ordunun terhis edilmesi.

      III.      İtilaf Devletlerinin desteğiyle azınlıkların ayaklanması.

         I.      TRAKYA TAŞELİ CEMİYETİ : Mondros’tan sonra kurulan ilk cemiyettir.

Amacı:  Doğu Trakya’nın Yunanistan’a katılmasını önlemek.

       II.      İZMİR MÜDAFÂ-İ HUKUK CEMİYETİ : İzmir ve çevresinin Yunanlılara verilmesini önlemek için Mondros’tan sonra kurulmuştur.

      III.      İZMİR REDD-İ İLHAK CEMİYETİ : Barış konferansından sonra İzmir’e Yunanlılar tarafından işgal edilmesini önlemek için kurulmuştur.

Not:  1-)İzmir’in işgali üzerine silahlı mücadele başlamıştır. (Kuvay-i Milliye kuruldu.)

         2-)İlk açılan cephe Ayvalıktır.

    IV.      TRABZON MÜDAFÂ-İ HUKUK CEMİYETİ : Trabzon ve çevresinde Rum Devletinin kurulmasını önlemek için kurulmuştur. Erzurum kongresinden sonra Doğu Anadolu Müdafâ-i Hukuk cemiyetinin şubesi olmuştur.

      V.      DOĞU ANADOLU MÜDAFÂ-İ HUKUK CEMİYETİ : Doğu Anadolu’da bağımsız Ermeni Cumhuriyetinin kurulmasını önlemek için kurulmuştur. Aldığı kararlar şunlardır;

·         Doğu Anadolu’dan kesinlikle göç olmayacaktır.

·         İşgallere karşı milletçe direnilecek.

·         Bilim, din ve iktisat teşkilatları kurulacak.

·         Değişik dillerde gazete ve dergi çıkararak Doğu Anadolu’nun haklılığı savunulacak.

Yorum:  Bu kararların temel amacı bölge halkını her yönüyle Ermenilerden üstün tutmaktır.

Önemi:  a.)Temel ilkesi Doğu Anadolu’nun bölünmezliğidir.

               b.)Erzurum Kongresi’nin yapılmasında etkili olmuştur.

               c.)Milli mücadele başlangıçta bu cemiyete dayanarak teşkilatlanmıştır. Çünkü, Doğu’da ordu dağıtılmamıştır.

    VI.      MİLLİ KONGRE CEMİYETİ : İstanbul’da parti üstü bir cemiyet olarak kurulmuştur. Basın ve yayın yoluyla Anadolu’nun haklarını savunmuş; silahlı direnişe geçmemiştir. Ayrıca Türk milletinin haklarını ve tarihi özelliklerini dünyaya duyurmak diğer bir amacıdır. Tüm milli cemiyetlerin birleşme gerçeğini savunmuştur.

   VII.      KİLİKYALILAR CEMİYETİ : Adana ve çevresini Fransız ve Ermenililere vermemek için kurulmuştur.