16. yy da Anadolu da yapılan Şii propagandasının etkili olmasının nedenleri;

1-Çinlilerin söylediği gibi ;İmparatorluklar at sırtında kurulur ,ama at sırtında yönetilemez düşüncesinden hareketle Osmanlı Devletin merkezileşme eğilimi ile konar-göçerlerin yerleşik hayata geçerek vergi ödemeye zorlanmaları ,devletle bu grupların zıtlaşması

2-Türkmen kitleler arasındaki Mehdicilik inancı;Şah İsmail beklenen Mehdi’nin kendi olduğuna dair Anadolu ya gönderdiği ‘’Dai’’ denilen halifeler vasıtasıyla müthiş bir propaganda yapmıştır.Bu manada Tanrı nın bir Mehdi hüviyetinde kendi vucuduna geçtiği (Hulul) fikrini ileyen ,halkın anlayabileceği Türkçe yazdığı şiirleri(nefes)ustaca kullanmıştır.

Bir örnek;

Allah Allah deyin gaziler Åžan menem

Karşu gelin secde kılın gaziler din-i şah menem

3-Şah İsmail’in karizmatik ve lider kişiliği ,bir tarikat gibi dini ve ek olarak savaşçı olmak zorunda olan bir soydan gelmesi

4-Kendisine katılanlara serbest bir hayat ,makam ,mevki ve dini bir hava vermesi.Bu şekilde Anadolu dan onun yanına gidenler akraba ve yakınlarınıda Şah’a katılmaya çağırıyorlardı.Halk arasında ‘’Anda varan ,beyler olurmuş’’ sözü  kulaktan kulağa yayılıyordu.(Ona katılan Bey olurmuş)Bu propaganda nın tesiriyle Osmanlı kaynakları bir çok Anadolu Türkmeninin varını yoğunu yok bahasına satarak Şah’ın yanına gitmeye çalıştıklarını yazar.

5-2.Bayezid’in Şah İsmanil’in aksine karizmatik olmayan sakin kişiliği,savaşı sevmemesi,Osmanlı ülkesinde vezirlerin , devlet adamlarının tavizsiz tutum zulümlerinin yaygınlaşması, Safevi tehlikesine karşı önlem alınmaması ,halkın durumdan hoşnut olmaması nedeniyle Şah İsmail’e bir kurtarıcı gözüyle bakmasına neden olmuştur.

Tarkan Suçıkar