Meşhur İngiliz tarihçisi Toynbee, " A study of History" isimli kitabında, harf inkılâbını değerlendirerek, "Türkler harf inkılâbıyla, kendi kaynaklarına el atmak hususunda yabancılardan farksız oldular " demekte ve söyle devam etmektedir:

" Günümüzde Hitler, kendi düşüncesine karsı olan bütün ilmi hazineleri kökten yok edip kaldırmanın yolunu tutmuştu. Ne var ki, matbaanın icad edilmiş olması, bu faaliyeti bir nevi imkânsız hâle getirmiştir ?

  " Hitler'in çagdasi olan Mustafa Kemal ise, hedefini gerçekleştirmek için en basarili ve en akilli yolu tutmuştur. Türkiye'nin Başkanı, vatandaşlarının eskiden miras aldıkları kültür ve medeniyetin havasından kafalarını kurtarıp çok kuvvetli bir şekilde Bati medeniyetinin potası içinde sekil almalarını istemiştir. Böylece alfabenin değişimi, kütüphanelerin yakılması yerine geçmiştı.

 " Bundan sonra Türk kütüphaneleri yakmaya hiç gerek kalmamaktadır. Çünkü harf inkılâbıyla bu hazineler, örümceklerin yuva yaptığı raflarda kapanıp kalmaktan başka bir seye yaramayacaktır. Ancak çok yaşlı hocalar ve ihtiyarlar, onları okumak lüzumunu hissedecektir.

 

HARF  INKILÂBINI  SADECE   OKUYUP-YAZMA  KOLAYLIGI  IÇIN   YAPILMAMISTIR. HARF  INKILÂBINI BIZ  KÜLTÜRÜMÜZÜ  DEGISTIRMEK   IÇIN YAPTIK. ARAP  KÜLTÜRÜNDEN   KURTULMAK   IÇIN   YAPTIK. ARTIK  ESKI YAZIYA  DÖNÜLMEYECEKTIR.  BUNUN  MÂNÂSI ARTIK ESKI KÜLTÜRÜMÜZLE  BAGIMIZ KALMADI  DEMEKTIR.

 

ISMET İNÖNÜ (Ulus Gazetesi, 15 Nisan 1969)

Kaynak: Zafer dergisi, sayı: 238, Ekim 1996, s. 20