TDK`nın günümüz Türkçesine ait kelimeleri içeren çalışması olan Büyük Türkçe Sözlük`te TDK`nın Güncel Türkçe SözlüÄŸündeki 117 bin kelimenin yanında, bilim ve sanat terimlerinden yer adlarına, kiÅŸi adlarından Türkçe ağızlarındaki sözcüklere kadar her türlü söz varlığı bulunabilecek.

Büyük Türkçe Sözlük`te, TDK tarafından deÄŸiÅŸik tarihlerde hazırlanan, Bilim ve Sanat Terimleri SözlüÄŸü`ndeki 188 bin 866, Türkiye Türkçesi Ağızları SözlüÄŸü`ndeki 217 bin 736, Yer Adları SözlüÄŸü`ndeki 37 bin 424 ve KiÅŸi Adları SözlüÄŸü`ndeki 9 bin 697 kelime yer alacak.

-GEÇMÄ°ÅžTEN BUGÜNE SÖZLÜK ÇALIÅžMALARI-

TDK BaÅŸkanı Prof. Dr. Åžükrü Haluk Akalın, AA muhabirine çalışmaları devam eden Büyük Türkçe Sözlük ile ilgili bilgi verirken, kurumun sözlük çalışmalarının kuruluÅŸ yıllarında baÅŸladığını ve TDK`nın ilk sözlüÄŸünün Türkçe baskısının 1945 yılında yayımlandığını söyledi.

TDK`nın bilim, sanat terimlerini, yerel ağızları, yer ve kiÅŸi isimlerini içeren sözlüklerinin deÄŸiÅŸik tarihlerde hazırlandığını anlatan Akalın, sanal ortamda da Güncel Türkçe Sözlük`ü hizmete sunduklarını kaydetti. Akalın, Büyük Türkçe Sözlük`e olan ihtiyacın nasıl ortaya çıktığını ise ÅŸöyle aktardı:

``Güncel Türkçe Sözlük, yayımlandıktan sonra vatandaÅŸlarımız burada her türlü sözcüÄŸü, örneÄŸin adlarının anlamını veya yörelerinde kullandıkları yerel sözcükleri aramaya baÅŸladılar. Mahkemeden eline bir kağıt alıp gelen vatandaÅŸ, o kağıtta geçen bir hukuk terimini burada arıyordu. Ayrıca, deyimler, atasözleri aranıyordu. Ama bütün bunların tek bir sözcük veri tabanında bulunmadığı bir dönemdi bu...

Oysa insanlar karşılarına çıkan her sözcüÄŸü arayabilecekleri bir sözlüÄŸe baÅŸvurmak istiyorlardı. Bir terimin hukuk terimi sözlüÄŸünde mi yoksa ticaret terimleri sözlüÄŸünde mi bulunduÄŸunu bilemiyorlardı. Bunun için biz öncelikle `Büyük Türkçe Sözlük` adıyla sanal ortamda sözlüÄŸümüzü kullanıma açtık. Bu sözlükte yazı dilimizin söz varlığının yanı sıra, bölge ağızlarımızın söz varlığı, deyimlerimiz, ata sözlerimiz, terimlerimiz, yer adlarımız, kiÅŸi adlarımız, bütün bunların hepsi yer alıyordu ve 617 bin kelimeden oluÅŸan sözlüÄŸümüz 20 Ekim 2008 tarihinde 6. Uluslararası Türk Dili Kurultayı`nda BaÅŸbakan Recep Tayyip ErdoÄŸan tarafından kullanıma açıldı.``

-``TÜRKÇENÄ°N YÜZ AKI``-

DeÄŸiÅŸik ülkelerin kendi dillerinde kısaltılmamış temel sözlüklerin bulunduÄŸunu belirten Akalın, ``ÖrneÄŸin, Ä°ngilizcenin kısaltılmamış sözlüÄŸünde 700 bine yakın bir kelime vardır`` dedi.

Sözlükte yer alacak tüm kelimeleri bir araya getirdiklerini ve standart ``A-4`` ebatlarındaki kağıtlara basılan sözlük taslağını hazırladıklarını aktaran Åžükrü Haluk Akalın, ``Hazırladığımız söz varlıklarının bilgisayardan yaklaşık 27 bin sayfa olarak çıkışını aldık. Åžimdi bu söz varlığının basılmasına sıra geldi`` diye konuÅŸtu.

Sözlük basıldığında yazıların diÄŸer dillerdeki benzerlerinde olduÄŸu gibi küçültüleceÄŸini ve sözcüklerin her sayfada en az 3 sütunda toplanarak düzenleneceÄŸini ifade eden Akalın, ayrıca sözlükte resimlerin de bulunacağını söyledi.

Bu dev çalışmanın Türk dilinin ``kısaltılmamış tam sözlüÄŸü`` olacağına iÅŸaret eden Akalın, ``Burada yıllardır bunun için çalışmalar yapılıyordu. Bu sözlük, Türkçenin, günümüz Türkçesinin bir söz hazinesi. Burada aranan her kelime bulunabilecek`` sözleriyle Büyük Türkçe Sözlük`ün Türkçeye kazandıracaklarını özetledi.

Bu sözlüklerin diÄŸer ülkelerdeki benzerlerinin kütüphanelerin baÅŸ köÅŸelerinde bulunduÄŸunu ve özel rahlelerde üzerinde kullanıma sunulduÄŸunu anlatan Akalın, sözlüÄŸü ÅŸöyle tanıttı:

``Ä°ÅŸte hayalimiz olan, benim de en büyük hayalim olan, Türkçenin en büyük sözlüÄŸü Büyük Türkçe Sözlük artık basılmaya hazır. KuruluÅŸumuzdan bu yana gerçekleÅŸtirdiÄŸimiz çalışmalara yeni katkılarla ortaya konulmuÅŸ olan Büyük Türkçe Sözlük, Türkçenin yüz akı olacak.

Aslında, diller arasında bir yarış yapmak doÄŸru deÄŸil. Çünkü her dilin söz varlığı kendi dünyasına yetmektedir. Her dil kendi alanında zengindir. Ama, `Türkçenin söz varlığı son derecede kısırdır ve Türkçe, bilim, sanat, felsefe dili deÄŸildir` gibi Türkçenin gücünden haberdar olmayanların, Türkçeyi yeterince tanımayanların sözlerini yıllardır duyduk. Türkçe, söz varlığı bakımından zengin, güçlü bir dil. Ä°ÅŸte bu Türkçenin gücü. Türkçenin söz varlığının zenginliÄŸi. Burada bizim tarihsel söz varlığımız yok. Bu, günümüzün sözlüÄŸüdür.``

TDK`da 76 yıldır çalışan yüzlerce kiÅŸinin göz nuru, alın teri, emeÄŸi ve bilgi birikimiyle ortaya koydukları söz varlığının artık somut hale geleceÄŸine iÅŸaret eden Akalın, kontrollerin ardından sözlüÄŸün baskı iÅŸlemlerini baÅŸlatacaklarını kaydetti.

Amaçlarının bu sözlüÄŸü, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk`ün Dolmabahçe Sarayı`nda 1. Dil Kurultayı`nı topladığı gün olan 26 Eylüle yetiÅŸtirmek olduÄŸunu vurgulayan Akalın, ``Ancak herkes takdir eder ki bu kolay bir iÅŸ deÄŸil. Bu yıl sonuna kadar sözlüÄŸü yayımlamayı amaç edindik. Daha farklı bir söyleyiÅŸle bu hedefe kilitlendik`` diye konuÅŸtu.

{mosgoogle center}

http://www.zaman.com.tr