Türkiye`yi son dönemde meÅŸgul eden inanç ve etnisite tartışmalarına kafa yoran akademisyen Sait BaÅŸer`e göre kültürel mirasımızı `güncellediÄŸimiz` zaman, tüm bu tartışmaların suni olduÄŸunu göreceÄŸiz. BaÅŸer, Türklerin Ä°slam`ı kabul ederken `töreyi koruyan bir anlayış`

Sakarya Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Sait BaÅŸer, Türklerin

Ä°slam`ı kabul ederken din deÄŸiÅŸtirmekten çok, `töreyi muhafaza eden bir Ä°slami anlayış` geliÅŸtirdiklerini söyledi. `Toplumsal Aklı Anlamak` isimli bir kitabı bulunan BaÅŸer, toplumsal bir `acıseverlik` içinde olduÄŸumuz iddiasında. Sait BaÅŸer`in sorularımıza verdiÄŸi yanıtlar ÅŸöyle:

ETNÄ°SÄ°TE HEZEYANLARI

Bu kitabı yazmaktaki amacınız neydi?

Türkiye halkı tarihselliÄŸi âÅŸikâr, realitesini yitirmiÅŸ, hikmete dokunmayan inanç problemleriyle boÄŸuluyor. Etnisite hezeyanları boyumuzu aÅŸtı. Artık dost kim, düÅŸman kim, bu toplumun hayat dengesi hangi ortak aklın eseridir, cevabını bulmak kolay deÄŸil. Bu kaotik görüntü, coÄŸrafyamızdaki yakın çevre unsurlarından kaynaklandığı kadar, dünya konjonktüründen de besleniyor. Son asır politikalarının riyakâr bir birey ve toplum tipi yaratması, kiÅŸi ve kurumları takiyyecilik ablukasına almıştır. Amacımız, salim bir duruÅŸla düÅŸüncemizi ve kültürümüzü güncelleyip yeniden üretebilir kılmak. Bu toplum, tarihsel tecrübesini riyasız bir kulvarda gözden geçirebilse, bu sentetik kaostan çıkabilir.

Toplumsal akıldan kastınız?

Kültürü güncellemek onu `yeniden anlamak`tır. Ä°nanç zeminini kaybetmiÅŸ bir anlama olamaz. Ä°nanma yeteneÄŸi devreden çıkan kimselere psikologlar ÅŸizofren diyorlar. Anlama, inanma yeteneÄŸi üzerinden tahakkuk eder. Bu baÄŸlamda kültür güncellendiÄŸinde o tecrübe yeniden iÅŸe yarayacaktır.

`TÜRK` Ä°MPARATORLUK TÄ°PÄ°

Kürt meselesi üzerinden ülkemizde yaÅŸanan etnisite eÄŸilimleri baÄŸlamında TürklüÄŸe bakmayı denediniz mi?

Homojen bir yapı hayali tarihi realiteye aykırıdır. Kültürün üretim yeteneÄŸini de dumura uÄŸratırsınız. `Türk` denilen insan tipi, tarihi realite bakımından Cumhuriyet`e kadar daima bir imparatorluk insanı tipidir. Türk aydınının sadece Türk olmayanlara bakışında bir ÅŸaşılık yoktur. Biz Türk`e de ÅŸaşı bakıyoruz. Kurgusal bir tarihten gerçek bir anlaÅŸma ve gerçekçi bir kimlik çıkaramazsınız. Cumhuriyet`in Türk kavramına yüklediÄŸi anlam, ideolojik karakterlidir. Batı`ya angaje edilebilecek homojenleÅŸtirilmiÅŸ bir toplum amaçlanmıştır. Homojen ortamda fark kavramı buharlaÅŸacağından, kültürün kendisini yenilemesi, hayatiyeti ortadan kalkıyor. Türklerle Kürtlerin anlaÅŸma zemini; kadim geleneÄŸin, ortak tecrübenin sembolü olan `töre` kavramı. Bir Kürt aydını olan Ziya Gökalp`e göre Türklük, içeriÄŸini töreden almıştı.

KUTADGU BÄ°LÄ°G`DE GEÇÄ°YOR

Töre neden bu kadar önemli?

Türk kelimesi dahi `töre` kelimesinden kaynaklanmaktadır. Bir ırka gönderme yapmaktan çok, töreye mensubiyet ifade eder. Kutadgu Bilig`de 3192. beyitte Yusuf Has Hacib, `Kadiri mutlak ve adil olan Tanrı, törenin gerçek sahibi ve insanlığa onu verendir` der. Töre bir inanç sistemi. Töre daha sonra adına vahdet-i vücut denilen anlayışla örtüÅŸmektedir. Türkler`in Ä°slam`ı kabulünde de bu anlayışın getirdiÄŸi muhakeme modeli etkili olmuÅŸ görünüyor. Ve Türkler Ä°slam`ı kabul ederlerken bir din deÄŸiÅŸtirmekten ziyade töreyi muhafaza eden bir Ä°slami anlayış geliÅŸtirdiler. Töre, Ä°slam`a göre güncellenmiÅŸtir. Bu anlayıştır ki, TürklüÄŸün tarih sahnesinde baki kalmasını saÄŸlamıştır. ÇeÅŸitli Türk grupları Ä°slam dışındaki dinlere girdiler, kimliklerini kaybettiler.

Alevi- Sünni farkı nereden geliyor?

Türk sünniliÄŸi fıkıh yönüyle Ebu Hanife`den geliyor. O bir Ehl-i Beyt âşığı idi. Maturidi anlayışta ise dinin felsefi ilkeleri belirlenmektedir. Bunların başında da tevhide gönderme yapan Allah kavramı gelir. Allah`ın zati ve subuti sıfatlarında ayrı ve gayrı olmayış, TürklüÄŸün töreden beri tanıyageldiÄŸi ve günümüzde Alevi toplumumuzun özellikle vurguladığı `varlıkta birlik` ilkesini meÅŸrulaÅŸtırmaktadır.

Radikal- ılımlı İslam tartışmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ilımlı Ä°slam`ın ne olduÄŸunu bilmiyorum. Türkiye`de bilen var mı, onu da bilmiyorum

 http://www.aksam.com.tr