Thomas Ä°ncili, apokrif bir Ä°ncil'lerden biridir.

Thomas İncili'ni içeren Kıptî dilinde elyazması 12 kitap, [1] İki köylü kardeş tarafından [2] 1945'te Mısır'da Nag Hammadi'de bulunmuş [1] ve varlığı 1952'de Mısır Arkeoloji Müzesi tarafından açıklanmıştır.[3].  Bu kitaplar Nag Hammadi Kütüphanesi olarak adlandırılır. Mühürlenmiş bir küp içinde gizlenmişlerdi. Kan davası olduğundan kitaplar bir rahibin evine götürüldü. Müzeler Müdürlüğü bunları aldı. Şu an Mısır, Kahire'de Koptik Müzesinde koruma altındadırlar.[2]

Thomas İncili, Kıptî ciltleme adı verilen yöntemle ciltlenmişti. Bulunmasının ardından, daha önce aynı kitabın Yunanca parçalarının da bulunmuş olduğu fark edildi. Yunanca metinler, milattan sonra 200; Kıptî metinse milattan sonra 300 yılına tarihlendi. Kıptî metnin Yunanca metinlerden hayli farklı olmasına karşın, daha eski bir Yunanca kitaptan tercüme edildiği tahmin edilir.

Dil

Thomas İncil'i Koptik diliyle yazılmıştır. Koptik dili, Yunan alfabesi ile yazılmış geç Mısır dilidir. Mısır'da yaşayan ilk yüzyıl Hıristiyanları Koptik dilini kullandılar. Günümüzde hala Mısır'da Koptik Kilisesi vardır ve Koptik dilini kullanmaktadır.[2] Koptik Thomas İncil'i Yunanca'dan çevrilmiştir. Bu İncil'in Orijinal Grekçe parçaları Mısır'daki Oxyrhynchus'ta 20. yüzyılın başında bulunmuştur. Kutsal Kitab'a ait metinler de bulunmuştur. 1, 654 ve 655 Oxyrhynchus Papirüsü Nag Hammadi Kütüphanesi keşfedildikten sonra Thomas İncil'inin parçaları olduğu anlaşılmıştır. Grekçe papirüs 1, 26-30, 77, 31-33 özdeyişlerini ve diğer iki 1-1 ve 36-40 özdeyişleri sırasıyla içermektedir.[2]

Thomas (Thomas) Kimdir?

"Thomas," tabii ki gerçek isim değildir. 'Petrus' isminin bir takma isim olması gibi, "Thomas" ismi de Aramice'de 'ikiz' anlamına gelen bir takma isimdir. Eusebius on iki elçiye yönelik yorumunda, Thomas'ın gerçek isminin Yahuda (Judas) olduğunu yazar. Bazı aydınlar Thomas'ın İsa'nın erkek kardeşi olduğuna inanırlar.[2]

Thomas İncili Hakkında Hıristiyanların Görüşü

Bazıları Thomas İncil'ini 5. İncil olarak adlandırırlar. Bazı aydınların bu yazmadaki söyleyişlerin bazılarının gerçek İncil'de görmelerine rağmen, Thomas İncil Gnostik bir yazmadır.[2] Thomas İncil'inin yazarı, kanon İncilleri (Matta, Markos, Luka ve Yuhanna)'ya bağlılık göstermekte kararlılığını göstermeye çalışmış, diğerlerinden sonraki bir tarihte yazılmıştır. Thomas İncil'inde yazarın kasıtlı olarak 'gizli', 'saklı' özdeyişler ile geleneklere bağlılığında eğimlilik görülmekte ve bunu teolojinin en başında belirtmektedir. Thomas İncil'i Gnostizm'i destekleyen, öğreten, yücelten bir metindir.[2]

Bir teoriye göre, Nag Hammadi yazmalarını Gnostik öğretilerin sahte olduğunu kanıtlamaya ve çürütmeye çalışan Hıristiyan rahipler tarafından bir araya getirilmiştir. Hangi teori doğru olursa olsun, Dan Brown'a inananlar Gnostik İncillerin doğru olduğunu düşünüyor olabilirler. Peki, Gnostik İnciller gerçekten de doğru mudur?

Bu konunun uzmanları, İsa'nın havarilerinden yüzlerce sene sonra yazılmış olan Gnostik İncillerin güvenilir olamayacağını ileri sürmektedir. Gnostik İncillerin en eskisi İ.S. 150 yıllarında ortaya çıkmıştır. Diğer Gnostik İnciller ise üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda yazılmıştır. Bu kitapların gerçekliğini kanıtlayacak ne coğrafi ne de tarihsel kanıtlar mevcuttur. Yeni Antlaşma Kanonundaki kitaplarda ise, durum bunun tam tersidir. Geç ortaya çıkan Gnostik İncillerin hiçbir görgü tanığı da yoktur. Hıristiyan ve Hıristiyan olmayan uzmanlar, Tomas İncili'nin Tomas tarafından yazılmadığını ve Filip İncili'nin de Filip tarafından yazılmadığını kanıtlamışlardır.[4]

Thomas Ä°ncili ve Gnostizm

Gnostizm kurtuluşun her şeyden önce gizli bilgiyle geldiğine inanan bir inanç idi. Grekçe 'bilgi' kelimesi 'Gnosis'tir. Thomas İncil'i Gnostik bir yazıdır. Giriş kelimeleri şöyle başlar: "Bunlar yaşayan İsa'nın söylediği ve İkiz Yahuda Thomas'ın yazdığı kelimelerdir" [6] Pavlus, İncil'deki Koloseliler bölümünde Gnostizm'in kökeni olabileceği sapkın öğretiş konusunda uyarıda bulunmuştur. Pavlus : gizli bilgi (Koloseliler 2:18; 2:2-3), sahte alçakgönüllülük (2:21), meleklere tapma (2:18), Mesih'e ilişkin alçaltılmış bilgi (1:15-20), ve insan aklına ve geleneklerine dayanmak, güvenmek (2:4,8).

Yuhanna, ilk iki yüzyılda Hıristiyanlığa en büyük bir tehlike olan ilk erken Gnostizm konusunda uyarmaktadır. Gnostikler maddenin kötü olduğuna inanırlardı. Ruh ise iyiydi. Kurtuluş, gizli bilgi aracılığı ile kötü bedenimizden kaçmak, kaçınmaktı. Mesih gerçek insan değildi. Beden almış gibi göründü, çarmıhta ölmedi ve acı çekmedi. Bu öğretişin ismi Doketizm (Docetism)'dir. Kendini alçaltmanın ve ahlaksızlığın aşırılıkları da vardı.

M.S. 223 yılında Origin Luka'ya ilişkin hitabesinde sapkın İncillerin listesi içinde Thomas İncil'i de geçmektedir. Eusebius Thomas İncil'ini Apokrifa içinde sıralamıştır, "...sapkınlar tarafından elçilerin ismiyle gösterilmiştir." 430 yılında Side'li Philip Eusebius'a ilişkin şöyle söylemektedir, "... bu işin sapkınların işleri olduğunu söyleyerek.....Thomas'ın İncili olarak adlandırılanı birçok kilise ihtiyarı reddetmiştir... " [2]

Gnostikler, İsa'nın öğretilerinin gizli tutulması gerektiğine inanmışlardır. Yeni Antlaşma'ya göre ise İsa, havarilerinin bütün dünyaya gidip İncil'deki kurtuluş müjdesini duyurmalarını istemiştir. Tomas İncili, şöyle başlar: "Bunlar yaşayan İsa'nın söylediği gizli şeylerdir..."

Bir diğer Gnostik belge olan Yuhanna'nın Apokrifonu adlı yazıda İsa'nın ilginç bir lanetini okumaktayız. Buna göre, İsa'nın gizli öğretilerini dışarıdan herhangi bir kişiyle paylaşan bir kişinin lanetli olacağı söylenmektedir: "Burada yazılı olanları bir hediyeyle veya yemekle veya içecekle veya giyecekle veya herhangi başka bir şeyle değiştirecek olanlara lanet olsun." Gnostikler İsa'nın öğretilerinin başkalarının eline geçmeyecek şekilde gizli yerlerde saklanması gerektiğine inanmışlardır.

Gnostik İnciller, İsa'yı Kurtarıcı olarak adlandırmak yerine, "Gnosis'e İşaret Eden Kişi" olarak adlandırırlar. Matta 16:15-16'da şunları okuruz: "İsa onlara, "Siz ne dersiniz" dedi, "Sizce ben kimim?" Simun Petrus, "Sen, yaşayan Tanrı'nın Oğlu Mesih'sin" yanıtını verdi." İsa, Gnostiklerin Tomas İncili'nde farklı bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. [4]

Gnostik İnciller üzerine birçok araştırma yapmış olan Yeni Antlaşma Profesörü F.F. Bruce, Tomas İncili'nin Gnostik öğelerini anlatırken şöyle der: "Burada İsa'nın sorusuna verilen cevaplarda İsa, "Gnosis'e İşaret Eden Kişi" olarak tanıtılıyor. Kendisini fokurdayan kaynaktan sarhoş ederek gnosise ulaşmış olanlar onun hizmetkarları değil de arkadaşlarıysa, o zaman onların İsa'ya Efendi (Üstad) demeleri uygun olmaz." [5]

[1] tr.wikipedia.org/wiki/Tomas_Ä°ncili
[3] www.ondokuz.gen.tr/Tomasincil.htm
[2] www.incilturk.com/MAKALELER/Tomas_incili.htm
[4] www.kutsalkitap.org/index.php/Magazine/?id=78
[5] F.F. Bruce, "Jesus and the Christian Origins Outside the New Testrament - İsa ve Yeni Antlaşma'nın Dışındaki Hristiyan Orijinler",  B. Eermands Publishing, 1974. Sayfa 118
[6] (p.3, Guillaumont, et al, 1959, Leiden: Brill).
[7] www.earlychristianwritings.com/thomas.html

 Thomas İncili Metni: